Xe điện và xe 50cc
Bộ sạc xe điện thuê bị rơi: đừng cắm thử xem còn chạy không, báo cửa hàng để kiểm tra trước
Khoảng 9 phút đọc
Bộ sạc của chiếc xe điện thuê tuột khỏi ghế, rơi từ kệ hoặc từ yên xe xuống nền gạch. Vỏ ngoài trông vẫn ổn, và phản xạ đầu tiên thường là cắm thử một phút xem đèn có xanh không. Đừng làm vậy. Một bộ sạc bị va đập có thể nhìn bình thường bên ngoài trong khi tình trạng bên trong không ai biết chắc. Việc của người thuê là báo đúng điều đã xảy ra và tránh một phép thử rủi ro, không phải tự đoán hỏng hóc bên trong hay tự sửa. Bài này nêu cách xét có nguy hiểm trước mắt không, ghi lại gì, nhắn cửa hàng thế nào và xoay xở ra sao khi tối nay vẫn cần sạc.
Trả lời nhanh
Ngừng dùng bộ sạc đã rơi. Nếu nó bốc khói, kêu xè xè, nóng bất thường hoặc có mùi khét, tránh xa, cảnh báo người xung quanh và gọi 114 khi có cháy hoặc nguy cơ cháy. Nếu bộ sạc nguội, đã rút điện và không có dấu hiệu nguy hiểm, để nó riêng ra, chụp ảnh bên ngoài, nhắn cửa hàng mô tả cú rơi và hỏi cách kiểm tra hoặc đổi bộ sạc đúng loại. Không cắm thử, không mở vỏ, không mượn bộ sạc khác chỉ vì đầu cắm trông giống.
Trước hết: có nguy hiểm ngay trước mắt không
| Thấy gì | Làm gì |
|---|---|
| Khói, tiếng xè xè, nóng lên nhanh, mùi khét hoặc mùi hóa chất nồng | Không cầm lên để chụp ảnh, không cố cắm hay rút điện qua vùng nguy hiểm. Tránh xa, cảnh báo người khác, rời phòng kín nếu cần và gọi 114 |
| Bộ sạc đang cắm điện lúc rơi, dây hoặc vỏ bị hở | Không chạm vào phần hỏng hay dây hở; nhờ người có hiểu biết ngắt nguồn điện an toàn |
| Nguội, đã rút điện, không có dấu hiệu lạ | Để riêng ra, không cắm lại, ghi lại sự việc và báo cửa hàng |
Đừng cho rằng một đám cháy nhỏ từ bộ sạc hay pin có thể dập an toàn bằng nước hoặc đồ trong nhà; làm theo hướng dẫn của lực lượng cứu hộ.
Coi cú rơi là một sự cố, dù vỏ còn nguyên
Hướng dẫn an toàn cháy nổ cho xe đạp điện, xe scooter điện của cơ quan an toàn sản phẩm Anh (Office for Product Safety and Standards) cảnh báo thiết bị sạc bị hỏng hoặc không tương thích có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng. Đó là lời khuyên giảm rủi ro, không có nghĩa mọi bộ sạc bị rơi đều sẽ cháy. Một ví dụ cụ thể từ nhà sản xuất: hướng dẫn an toàn của bộ sạc Victron Blue Smart IP67 nói ngừng dùng sản phẩm đó sau khi bị va đập mạnh hoặc bị rơi và liên hệ nhân viên dịch vụ, thay vì tự tháo ra. Hướng dẫn này dành cho bộ sạc đó, không phải mọi bộ sạc xe điện, nhưng cho thấy vì sao nên thận trọng.
Hãy ghi lại: bộ sạc rơi từ đâu, đập xuống nền gì, dây hoặc đầu cắm có bị giật không. Chỉ nói điều bạn thấy, đừng khẳng định bên trong còn tốt hay đã hỏng. Đừng lắc để nghe tiếng vụn, đừng ấn vỏ móp cho phẳng, đừng bẻ đầu cắm để xem còn vừa không.
Đừng cắm thử để xem còn chạy không
Cắm bộ sạc vào một phút rồi chờ đèn xanh không chứng minh nó an toàn cho những lần sạc sau, mà còn đưa điện vào một thiết bị có thể đã hỏng. Đèn báo chỉ cho biết bộ sạc đang ở trạng thái nào, không phải một giấy chứng nhận an toàn. Cũng đừng thử cắm sang ổ điện khác, pin khác hoặc xe khác để “tìm lỗi”; mỗi lần cắm là thêm một lần rủi ro. Cách đúng là ngừng dùng và hỏi cửa hàng bước tiếp theo, giống như khi đầu sạc xe điện bị ướt.
Bộ sạc pin xe khác với cổng sạc điện thoại
Có xe điện dùng bộ sạc rời cắm vào ổ điện và vào xe, có xe sạc theo cách khác. Cổng USB sạc điện thoại trên xe, ắc quy nhỏ và bộ sạc cho pin động lực làm những việc khác hẳn nhau; đồ sạc điện thoại không dùng cho pin xe. Chuyện cổng sạc điện thoại có trong bài sạc điện thoại trên xe máy thuê. Khi báo cửa hàng, hãy nói rõ món nào đã rơi.
Đầu cắm vừa không có nghĩa là bộ sạc đúng loại
Một đầu cắm cắm vừa không chứng minh bộ sạc cho ra đúng điện áp, dòng điện và tín hiệu điều khiển mà hệ thống pin của xe cần. Trang Bộ Công an ngày 25/7/2023 khuyên sạc theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, khi thay pin hoặc bộ sạc thì chọn loại phù hợp thông số của hãng, và không sạc khi bộ sạc hoặc xe có lỗi. Hướng dẫn của Sở Cứu hỏa London cũng nhấn mạnh dùng bộ sạc đi kèm sản phẩm hoặc loại được nhà sản xuất chấp thuận.
Vì vậy đừng mượn bộ sạc của khách khác hay đặt mua một bộ “trông giống” chỉ bằng cách so ảnh đầu cắm. Gửi cửa hàng mẫu xe và dòng chữ đọc được trên nhãn bộ sạc, rồi để cửa hàng xác nhận bộ thay thế. Không dũa đầu cắm, đổi phích hay sửa pin cho vừa.
Ghi lại sự việc mà không chạm vào phần nguy hiểm
| Nên ghi | Lưu ý |
|---|---|
| Bộ sạc đang được dùng ở đâu, rơi từ độ cao nào, xuống nền gì | Mô tả đơn giản, đúng điều thấy |
| Lúc rơi có đang cắm điện không | Nói rõ, vì cửa hàng cần biết |
| Vết nứt, móp, dây hở nhìn thấy bên ngoài | Chỉ chụp khi bộ sạc đã nguội và không có dấu hiệu nguy hiểm |
| Nhãn trên bộ sạc | Chụp nếu đọc được; không mở vỏ để tìm số; nhãn mờ thì nói là mờ, đừng đoán |
Báo sự việc không có nghĩa là bạn thừa nhận một khoản tiền sửa nào đó. Chi phí và trách nhiệm tùy thỏa thuận thuê và hoàn cảnh cụ thể; nếu cửa hàng đề xuất một khoản phí, hãy hỏi rõ vì sao.
Để bộ sạc ở đâu trong lúc chờ
Khi chưa có hướng dẫn của cửa hàng, đừng để bộ sạc nghi hỏng cạnh chăn gối, đồ dễ cháy hay ở lối cầu thang bị chắn. Không mang nó xuống quầy lễ tân để sạc chỉ vì ở đó có người trông. Sở Cứu hỏa London khuyên sạc trên mặt phẳng cứng, thoáng khí, dùng đúng thiết bị sạc và giữ lối thoát thông thoáng. Nếu bạn ở nhà trọ hay chung cư mini, nội quy của chủ nhà cũng cần hỏi; xem bài sạc pin xe điện ở nhà trọ, chung cư mini.
Bộ sạc bị rơi khác với pin bị rơi
Bộ sạc rời rơi và pin động lực rơi là hai loại sự cố khác nhau. Pin bị va đập có thể thêm nguy cơ cháy; Sở Cứu hỏa London nói pin bị rơi hoặc hỏng thì không nên dùng. Khi báo, hãy nói rõ món nào rơi, món nào đang cắm và xe hay pin có bị va không.
Nhắn cửa hàng thế nào
Một tin nhắn gọn có thể là: “Bộ sạc xe điện rơi từ kệ xuống nền gạch. Tôi chưa cắm lại. Vỏ ngoài có vết xước nhưng tôi không mở ra. Cửa hàng cho biết có cần kiểm tra không và tôi lấy bộ sạc thay thế đúng loại ở đâu?” Nếu có mùi lạ, đầu cắm hỏng, pin bị va hay bộ sạc rơi khi đang cắm điện, hãy nói rõ cả những điều đó, và chờ hướng dẫn cụ thể về cách cất hoặc trả lại bộ sạc.
Nếu tối nay vẫn cần sạc
Kế hoạch sạc tối nay không phải lý do để thử một thiết bị đáng ngờ. Nói với cửa hàng quãng đường còn lại và mức pin hiện tại, rồi bàn cách thay thế: một bộ sạc đúng loại, một xe khác hoặc một cách đi lại khác. Hỏi rõ khi nào có thay vì mặc định sẽ có ngay. Nếu xe không sạc được an toàn, đừng bắt đầu một chuyến đi có thể khiến bạn kẹt xa nơi hỗ trợ.
Khi trả xe và lưu hồ sơ
Giữ lại tin nhắn trao đổi, mô tả sự việc và hướng dẫn của cửa hàng. Khi bàn giao, nói rõ đó là bộ sạc nào và ai nhận, cũng như cửa hàng đã thay, gửi kiểm tra hay yêu cầu để riêng. Đừng cho rằng trả lại một bộ sạc trông vẫn chạy là xong chuyện khi cửa hàng chưa xác nhận. Ghi mức pin lúc trả như bài nhận và trả xe điện gợi ý.
Câu hỏi thường gặp
Cắm thử một chút xem bộ sạc còn dùng được không có sao không?
Không nên. Cắm thử không chứng minh bộ sạc an toàn mà còn đưa điện vào thiết bị có thể đã hỏng. Ngừng dùng và hỏi cửa hàng.
Đèn vẫn xanh thì bộ sạc có an toàn không?
Đèn chỉ cho thấy trạng thái hoạt động, không xác nhận các linh kiện và lớp cách điện bên trong còn nguyên.
Mượn bộ sạc xe khác có đầu cắm giống hệt được không?
Không, trừ khi nhà sản xuất hoặc cửa hàng xác nhận đúng loại. Thông số điện sai có thể gây nguy hiểm.
Có nên mở vỏ ra xem bên trong không?
Không. Đừng tháo hay sửa thiết bị sạc của xe thuê; báo sự việc và để người có chuyên môn kiểm tra.
Bộ sạc bốc khói hoặc nóng bất thường thì sao?
Tránh xa, giữ mọi người cách xa và gọi 114 khi có nguy hiểm trước mắt. Không cầm hay mang thiết bị đang nguy hiểm đi chỗ khác.
Nguồn đã đối chiếu
- Bộ Công an, khuyến cáo kỹ năng phòng chống cháy nổ khi sạc xe điện (25/7/2023): bocongan.gov.vn
- Chính phủ Anh, hướng dẫn tránh cháy xe đạp điện, scooter điện: gov.uk
- Sở Cứu hỏa London, sạc xe điện an toàn: london-fire.gov.uk
- Victron Energy, hướng dẫn an toàn bộ sạc Blue Smart IP67: victronenergy.com
Thuê xe máy Nguyễn Hà ở Ngõ 5 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội (gần bến xe Gia Lâm), mở cửa 09:00–21:00 hằng ngày. Nếu bộ sạc của xe điện thuê bị rơi, hãy gọi hoặc nhắn 0334 699 969 trước khi cắm lại.
