Có phải bật đèn xe máy cả ban ngày không: tra quy định và nhìn đèn nào trên xe thuê

Bạn nhận xe ga, nổ máy và thấy đèn phía trước đã sáng dù chưa chạm công tắc nào; chiếc xe khác thì tối cho tới khi bạn tự bật. Vậy ban ngày có phải bật đèn xe máy không? Bài này đọc lại Điều 20 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hai trang chính thức viết trước đây và phản hồi của Cục Đăng kiểm Việt Nam về thiết kế đèn xe máy. Bài chỉ nêu điều các trang ghi và không biết xe thuê của bạn dùng kiểu đèn nào; việc đó cần tra ở sách hướng dẫn của hãng hoặc hỏi cửa hàng.

Điều 20 nói gì về đèn chiếu sáng phía trước

Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật (vbpl.vn) ghi Luật số 36/2024/QH15 còn hiệu lực, hiệu lực từ 01/01/2025, cập nhật 29/03/2026. Điều 2 khoản 9 gọi người điều khiển xe cơ giới là “người lái xe”, và Điều 34 khoản 1 xếp xe mô tô, xe gắn máy vào nhóm xe cơ giới; nên người điều khiển hai loại xe này nằm trong cách gọi “người lái xe” ở Điều 20.

Khoản 1 ghi bằng giờ cụ thể và không có dòng riêng cho ban ngày khi trời quang; các trang đã đọc cũng không nêu yêu cầu hoặc lệnh cấm bật đèn lúc đó, nên bài không kết luận. Ban ngày mà gặp điều kiện hạn chế tầm nhìn như ở hàng đầu của bảng thì thuộc vế sau của khoản 1.

Trang cũ ghi 19 giờ đến 05 giờ: đừng lẫn hai mốc giờ

Trang tuyên truyền pháp luật Hà Nội (pbgdpl.hanoi.gov.vn, đăng 17/08/2024) ghi Điều 20 với mốc 18 giờ đến 06 giờ, rồi lưu ý rằng Luật Giao thông đường bộ năm 2008 bắt buộc bật đèn từ 19h hôm trước đến 5h hôm sau khi chạy xe trong điều kiện thời tiết bình thường, không ở trong hầm đường bộ. Trang giải đáp của Cục Cảnh sát giao thông (csgt.bocongan.gov.vn, 16/11/2020), dẫn Nghị định 100/2019, cũng ghi 19 giờ đến 05 giờ. Theo Điều 88 khoản 3, luật số 23/2008/QH12 hết hiệu lực từ ngày Luật 36/2024 có hiệu lực, trừ các trường hợp chuyển tiếp ở khoản 1, 2, 5 và 6 Điều 89 (giấy phép lái xe và một số chứng nhận, không có đèn).

Cả hai trang còn nêu mức phạt theo Nghị định 100/2019. Bài không chép số tiền: hai trang đăng trước 01/01/2025 và không trang nào cho biết văn bản xử phạt áp dụng từ ngày đó.

Hai kiểu đèn trước và cách xem xe thuê thuộc kiểu nào

Sau khi người dùng các dòng xe máy mới của Honda Việt Nam phản ánh việc xe không có công tắc bật/tắt đèn, Cục Đăng kiểm Việt Nam phản hồi Báo Thanh Niên (bài đăng 17/08/2021) rằng các hãng trên thế giới có hai cách thiết kế, đều có công tắc chiếu xa/chiếu gần: một là thêm công tắc riêng bật/tắt đèn trước, hai là đèn bật khi động cơ hoạt động. Cách nào được chọn tùy kiểu loại xe, mục đích và quan điểm của hãng. Cũng theo Cục Đăng kiểm, đèn chiếu sáng phía trước tự động (AHO) dùng chính đèn sẵn có của xe vừa để chiếu sáng vừa để xe khác nhận biết, còn đèn chạy ban ngày (DRL) là đèn thiết kế riêng.

Các trang không nói xe thuê của bạn thuộc kiểu nào, nên có thể tự xem:

1. Khi xe đã dừng yên, nổ máy rồi nhìn đèn trước: sáng ngay hoặc chỉ sáng khi bạn bật.
2. Tìm công tắc bật/tắt đèn và công tắc chiếu xa/chiếu gần, thử chuyển lúc xe còn dừng để khi cần tắt chiếu xa theo khoản 2 Điều 20 bạn không phải mò tìm; chưa thấy thì nhờ cửa hàng chỉ trực tiếp trên xe.
3. Phân biệt đèn chiếu sáng phía trước với một đèn riêng cũng đang sáng (có thể là đèn chạy ban ngày); chưa rõ thì hỏi cửa hàng.
4. Đọc sách hướng dẫn của hãng đúng dòng và phiên bản xe; Honda Việt Nam có trang chọn dòng, phiên bản để đọc sách trực tuyến, nhưng đó chỉ là lối vào sách.

Nếu đèn trên xe không như bạn nghĩ thì làm gì

• Trời tối, mưa hoặc có sương mù mà đèn không sáng: tấp vào chỗ an toàn khi còn điều khiển được, kiểm tra công tắc lúc xe đứng yên; đèn vẫn tắt thì chụp ảnh hoặc quay lại hiện trạng, báo cửa hàng và không chạy tiếp trong tối, mưa hoặc sương mù khi đèn trước chưa sáng.
• Đèn lúc sáng lúc không: ghi ngày giờ, thời tiết, quãng đường như bài Xe lúc có lúc không bị lỗi: ghi nhật ký ngày giờ, thời tiết và quãng đường để cửa hàng kiểm tra đúng chỗ gợi ý.

Muốn có người xem giúp lúc nhận xe, đọc bài Rủ người quen thạo xe đi cùng khi nhận xe: họ có thể giúp kiểm tra những gì; nếu cân nhắc xe ga, xem trang Thuê xe ga Hà Nội.

Những điều không nên làm

• Không vừa chạy vừa mò công tắc đèn: dừng hẳn ở nơi an toàn rồi mới tìm.
• Không tự lắp thêm công tắc hoặc đấu lại dây đèn trên xe thuê: Cục Đăng kiểm (2021) nói chủ phương tiện tự ý đổi thiết kế của nhà sản xuất là vi phạm, dẫn khoản 2 Điều 55 Luật Giao thông đường bộ (xem mục Những điều các nguồn chưa nói). Gặp vấn đề về đèn, hãy hỏi cửa hàng.

Những điều các nguồn chưa nói

• Không trang nào nói bật đèn chiếu sáng phía trước ban ngày khi trời quang là bắt buộc hoặc bị cấm.
• Không trang nào nối Điều 20 với đèn chạy ban ngày (DRL) hoặc đèn tự sáng khi nổ máy (AHO).
• Không trang nào nêu mức xử phạt áp dụng từ 01/01/2025 cho lỗi không bật đèn.
• Bài Thanh Niên viết năm 2021, khi luật số 23/2008/QH12 còn hiệu lực; không trang nào đối chiếu khoản 2 Điều 55 mà bài dẫn với một điều khoản cụ thể của Luật 36/2024.
• Không trang nào nói về xe cho thuê hoặc cửa hàng; trang Honda không mô tả công tắc đèn của mẫu xe nào.

Nguồn đã đối chiếu

• CSDL quốc gia về pháp luật, Luật số 36/2024/QH15, cập nhật 29/03/2026: vbpl.vn: Luật 36/2024/QH15
• Trang pháp luật của thành phố Hà Nội, đăng 17/08/2024: pbgdpl.hanoi.gov.vn: quy định về sử dụng đèn
• Cục Cảnh sát giao thông, mục Giải đáp pháp luật, 16/11/2020: csgt.bocongan.gov.vn: mô tô không bật đèn
• Báo Thanh Niên, 17/08/2021, dẫn Cục Đăng kiểm Việt Nam: thanhnien.vn: công tắc bật/tắt đèn
• Honda Việt Nam, Hướng dẫn sử dụng xe máy, không ghi ngày: honda.com.vn: hướng dẫn sử dụng

Hỏi cửa hàng về đèn của chiếc xe bạn nhận

• Nên hỏi cửa hàng xe định nhận có công tắc bật/tắt đèn riêng hoặc đèn sáng khi nổ máy, công tắc chiếu xa/chiếu gần nằm ở đâu, và nhờ chỉ trực tiếp trên xe.
• Nên hỏi cửa hàng sách hướng dẫn của đúng dòng xe đó đọc ở đâu, và báo ngay nếu đèn trước không sáng.

Số điện thoại của cửa hàng: 0334 699 969.