Xe số và xe côn
Đi dép lê hay giày khi lái xe số và xe côn: cần số có thể làm gì với mũi chân
Khoảng 6 phút đọc
Đi dép lê lái xe số xe côn có nguy hiểm không? Với người quen chạy xe ga, câu trả lời thường làm họ bất ngờ: có, và nhiều hơn mình nghĩ, vì trên xe số bàn chân trái phải làm một việc mà xe ga không đòi hỏi. Cần số nằm ngay trước mũi chân trái, mỗi lần lên hoặc xuống số là một lần mũi chân gạt cần. Chiếc dép lê, nhất là loại xỏ ngón, chỉ bám vào bàn chân bằng một quai nên rất dễ lệch, tuột hoặc mắc vào cần đúng lúc bạn đang phải nhìn đường.
Chân trái làm gì trên xe số mà xe ga không bắt làm
Trên xe ga, hai bàn chân gần như chỉ đặt yên trên sàn để giữ thăng bằng; tay lo ga và phanh, chân chỉ chống xuống đất khi dừng. Xe số khác hẳn. Cần số nằm bên trái, phía trước bàn chân trái, và bạn dùng mũi chân (nhiều người dùng cả phần trước của mu bàn chân) để nhấn cần xuống hoặc gạt cần lên mỗi khi đổi số. Trên xe côn tay, tay trái còn bóp côn trong lúc chân trái gạt số, nên bàn chân càng phải làm việc chính xác.
Trong phố Hà Nội giờ cao điểm, cảnh quen thuộc là chạy vài chục mét, dừng đèn đỏ, đi tiếp rồi lại dừng. Mỗi lần như vậy chân trái vừa là chân chống đất, vừa là chân sang số. Vì thế đôi giày không chỉ là chuyện sạch sẽ hay chống nắng mà là một phần của bộ điều khiển: nó phải giữ chắc bàn chân, đủ mỏng để bạn còn cảm nhận được cần số và đủ bám để không trượt khi chạm đất.
Ba rủi ro khi chân trái làm việc với cần số
Dép tuột khỏi bàn chân
Khi mũi chân luồn xuống dưới cần để nâng số, lực kéo lên làm chiếc dép trượt về phía trước hoặc bật khỏi gót, nhất là khi dép đã ướt hoặc đã mòn. Dép tuột đúng lúc đang sang số nghĩa là chân trái hụt cần, xe giật hoặc bạn phải mất vài giây dò lại cần số bằng bàn chân trần trong lúc xe vẫn đang chạy. Với người mới đổi từ xe ga sang xe số, chỉ cần vài giây đó cũng đủ khiến họ luống cuống ở ngã tư đông.
Mu bàn chân và ngón chân hở bị cần số cọ
Dép lê để hở ngón và mu bàn chân. Mỗi lần gạt cần, phần da ở đó chạm thẳng vào cần số bằng kim loại hoặc cao su cứng. Dùng nhiều lần trong một buổi đi sẽ đau và có thể trầy; nếu chân vô tình bị kẹp giữa cần và vỏ máy thì không có lớp vải hay da nào đỡ. Một tình huống khác cũng hay gặp là ngón chân bị kéo lê trên mặt đường khi bạn chống chân xuống đất ở tốc độ thấp.
Quai dép và dây giày mắc vào cần số
Trên một số mẫu xe số, dây giày dài hoặc quai dép lỏng có thể vướng gần cần số và gác chân. Vì vậy, hãy buộc gọn dây giày, chọn giày ôm chân và thử thao tác lên xuống số ở nơi an toàn trước khi khởi hành. Gấu quần rộng cũng nên được giữ gọn để không vướng vào các bộ phận chuyển động.
Loại giày nào hợp khi thuê xe số
Bảng dưới so sánh các lựa chọn quen thuộc theo ba tiêu chí: gạt cần số, nguy cơ tuột hoặc mắc, và mức che ngón, mu bàn chân. Đây là nhận xét chung về cách mỗi loại tác động lên việc sang số, không phải đánh giá một nhãn hiệu cụ thể.
| Loại chân đi | Gạt cần số | Nguy cơ tuột hoặc mắc | Che ngón và mu bàn chân | Nên dùng khi |
|---|---|---|---|---|
| Dép lê | Kém: không giữ được bàn chân | Cao | Không che | Tránh khi lái xe số; trên xe ga cũng chỉ cho quãng rất ngắn |
| Dép quai hậu ôm gót | Tạm được nếu quai chắc | Trung bình | Ngón và mu hở | Quãng ngắn, đường quen, tốc độ thấp |
| Giày thể thao đế mềm | Tốt: vừa mỏng vừa bám | Thấp nếu buộc gọn dây | Che kín | Lựa chọn dễ dùng nhất khi thuê xe số |
| Giày công sở đế cứng | Hơi khó cảm nhận cần số | Thấp | Che kín | Đi làm; để ý đế trơn khi trời mưa |
| Bốt cổ cao | Tốt nếu đế không quá dày | Rất thấp | Che cả cổ chân | Đường dài hoặc trời lạnh; hơi nóng và nặng khi đi bộ |
Hai điều nên nhớ khi chọn. Đế quá dày làm bạn mất cảm giác vị trí cần số và phải nhìn xuống để tìm; đế quá mỏng thì mũi chân đau sau vài chục lần gạt. Ngoài ra, đế bám kém trên mặt đường ướt là vấn đề của cả giày lẫn dép: khi trời mưa, chân trái chạm đất ở đèn đỏ là lúc dễ trượt nhất.
Nếu lúc nhận xe bạn chỉ có đôi dép đang đi
Cách an toàn nhất là đổi giày trước khi lên xe số. Có ba lựa chọn thực tế. Thứ nhất, mua nhanh một đôi giày vải hoặc giày thể thao gần chỗ nhận xe: một đôi giản dị cũng tốt hơn dép lê. Thứ hai, mang sẵn giày trong ba lô khi bạn đi từ bến xe hay ga tàu tới nhận xe. Thứ ba, nhận xe ga trong ngày đầu rồi đổi sang xe số khi đã có giày, nếu cửa hàng đồng ý; hãy hỏi điều đó trước khi đặt xe.
Dép quai hậu ôm gót chỉ nên là phương án tạm, cho một quãng ngắn trên đường quen và tốc độ thấp, chẳng hạn từ cửa hàng về chỗ nghỉ. Nếu phải đi xa hơn, hãy dừng lại mua giày thay vì cố chạy tiếp.
Tập mười phút trước khi ra đường lớn
Dù đã có giày, chân trái vẫn cần được làm quen với cần số của chiếc xe cụ thể bạn thuê, vì vị trí và độ cứng của cần khác nhau giữa các mẫu. Một buổi tập ngắn ở ngõ vắng hoặc bãi trống là đủ:
- Khi xe đã chống chân và tắt máy, đặt mũi chân vào vị trí cần số, thử nhấn xuống và gạt lên vài lần để biết cần nằm đâu và hành trình của nó dài ngắn thế nào.
- Buộc gọn dây giày, kiểm tra gấu quần có thể chạm vào xích hoặc cần số không.
- Nổ máy, chạy chậm, sang từ số 1 lên số 2 rồi về số 1. Để ý bàn chân có bị lệch khỏi vị trí sau mỗi lần gạt không.
- Dừng xe và chạm chân trái xuống đất vài lần: đế giày có trượt không, bạn có giữ được thăng bằng khi xe nghiêng nhẹ không.
- Chỉ ra đường lớn khi chân trái làm đúng việc của nó mà bạn không cần nhìn xuống.
Nếu sau khi thử bạn thấy thao tác gạt số chưa thoải mái, hãy cân nhắc mẫu xe dễ làm quen hơn thay vì cố dùng xe côn tay cho cả chuyến. Có thể tham khảo các lựa chọn xe ga hoặc xem các chủ đề liên quan trong chuyên mục xe số và xe côn. Ưu tiên khả năng kiểm soát xe hơn hình thức của đôi giày.