Thời tiết và kỹ năng
Giày dép đi xe máy mùa mưa ở Hà Nội: độ bám, che mắt cá chân và cách phơi khô
Khoảng 8 phút đọc
Mùa mưa ở Hà Nội, nhiều người chạy xe máy bằng dép lê hoặc giày vải vì nghĩ đằng nào cũng ướt. Nhưng đôi giày dưới chân quyết định bạn có chống chân vững trên vạch sơn ướt, có đạp trúng cần số và bàn đạp phanh sau, và có giữ được mắt cá chân khi xe đổ hay không. Sách hướng dẫn Honda Future 125 FI của Honda Việt Nam khuyên “sử dụng giày bảo hộ có đế chống trượt và bảo vệ mắt cá chân”; trang an toàn mô tô của NHTSA (Mỹ) cũng ghi giày hoặc ủng nên đủ cao để che mắt cá chân. Bài này giúp bạn chọn và kiểm tra giày dép trước khi chạy xe thuê trong mưa, cách phơi khô đúng, và khi nào nên chờ mưa ngớt.
Câu trả lời ngắn
- Chọn giày kín mũi, che được mắt cá chân, đế có rãnh chống trượt; tránh dép lê, dép tông và giày đế mòn trơn.
- Trước khi đi, đứng thử trên nền ướt cạnh xe, chống chân hai bên xem đế có trượt không.
- Ngồi lên xe thuê, thử đạp cần số (xe số) và bàn đạp phanh sau bằng đúng đôi giày sẽ mang.
- Buộc gọn dây giày, cài chặt quai; bọc giày bằng túi ni lông có thể làm đế trơn và che mất cảm giác ở cần số.
- Giày chống nước không có nghĩa là giày bảo hộ. Phơi giày ướt nơi thoáng, tránh nguồn nhiệt mạnh.
- Mưa quá to, đường ngập hoặc giày đã trơn trượt thì dừng ở chỗ an toàn và chờ.
Sách hướng dẫn và trang an toàn nói gì về giày
| Nguồn | Nội dung |
|---|---|
| Sách hướng dẫn Future 125 FI, Honda Việt Nam, trang 9 | “Sử dụng giày bảo hộ có đế chống trượt và bảo vệ mắt cá chân”; “Tránh sử dụng quần áo rộng vì có thể bị vướng vào bộ phận nào đó của xe.” |
| Cùng sách, trang 28 | “Đạp nhẹ mũi chân lên cần sang số cho đến khi cần sang số được nhấn xuống.” “Tránh sang số không cần thiết và để chân trên cần sang số khi lái xe.” |
| Cùng sách, trang 11 | “Bề mặt đường rất dễ bị trơn trượt khi bị ẩm ướt và phanh bị ẩm cũng làm giảm hiệu quả của phanh.” |
| NHTSA (Cơ quan An toàn Giao thông Đường cao tốc Hoa Kỳ), trang an toàn mô tô | “Boots or shoes should be high enough to cover your ankles” (giày hoặc ủng nên đủ cao để che mắt cá chân). |
NHTSA là nguồn của Mỹ, không phải quy định Việt Nam. Hai nguồn trên cho thấy cùng một ý: che mắt cá chân và đế không trơn. Một đôi giày vải cao cổ có che mắt cá nhưng không có lớp bảo vệ như giày mô tô được thử nghiệm; đường may, khóa hay đế đã hỏng thì độ che chắn cũng không còn nhiều ý nghĩa.
Thử độ bám trên nền ướt trước khi đi
Khi dừng đèn đỏ hay dắt xe, bạn chống chân xuống mặt đường. Trên vạch sơn, nắp cống, gạch men hay bùn, đế giày mòn có thể trượt ngay lúc xe đang nghiêng. Trước khi rời chỗ trọ hay cửa hàng:
- Nhìn đế giày: còn rãnh rõ không, có chỗ mòn trơn ở gót và mũi không, có bong keo không.
- Đứng trên một chỗ nền ướt an toàn, ngoài lối xe chạy, đặt chân như khi chống xe và dồn trọng lượng sang từng bên.
- Đế trượt, quai lỏng hay cổ chân lắc thì đổi giày trước khi đi, đừng đợi ra đường mới biết.
Không thử bằng cách đứng lên vạch sơn hay nắp cống giữa dòng xe. Khi trời nồm, sàn gạch và hầm gửi xe cũng trơn; xem bài trời nồm làm sàn nhà trơn: cách đặt xe và phanh.
Thử với đúng chiếc xe thuê khi xe đứng yên
Xe số dùng mũi chân đạp cần số và chân phải đạp phanh sau. Giày quá to, mũi quá dày hay đế quá cứng có thể làm bạn không lách được mũi chân xuống dưới cần số, hoặc đạp trúng cả hai thứ cùng lúc. Dựng xe chắc, tắt máy hoặc làm theo hướng dẫn của cửa hàng, rồi:
- Đặt chân lên gác chân, thử đưa mũi chân xuống dưới và lên trên cần số vài lần.
- Thử đặt chân phải lên bàn đạp phanh sau mà không cần nhìn xuống.
- Với xe ga, kiểm tra hai chân đặt vững trên sàn để chân và chống xuống đất dễ dàng ở cả hai bên.
- Xem dây giày, quai hay ống quần có chạm vào cần số, chân phanh, xích hay ống xả không.
Sách Honda nhắc tránh để chân trên cần sang số khi lái xe: một đôi giày mũi dày dễ làm bạn tì vào cần số mà không biết. Quần ống rộng, váy hay áo dài cũng cần buộc gọn; xem bài mặc váy, áo dài hoặc quần ống rộng đi xe máy.
Dây giày, quai và bọc giày đi mưa
- Dây giày buộc chặt, nhét đầu dây vào trong để không quấn vào cần số hay gác chân.
- Quai dán hoặc khóa cài chặt; quai lỏng khi ướt dễ tuột.
- Bọc giày đi mưa (loại có đế) phải vừa khít, không xoay quanh giày, đế không trơn hơn giày bên trong.
- Túi ni lông buộc ngoài giày có thể trơn trên mặt đường và che mất cảm giác ở cần số; nếu dùng, thử chống chân và đạp cần số khi xe đứng yên trước.
- Áo mưa cánh dơi hay áo mưa dài cần buộc gọn phần vạt, đừng để vạt áo chùm xuống chân và cần số.
Chống nước không phải là bảo hộ
Giày chống nước giúp chân khô hơn, nhưng không chắc che được mắt cá chân hay chịu được ma sát khi trượt ngã. Ngược lại, một đôi giày bảo hộ tốt vẫn có thể ướt sũng khi mưa to. Hãy xét hai việc riêng: giày có che mắt cá và có đế chống trượt không (an toàn), và giày có giữ chân khô đủ lâu cho quãng đường của bạn không (thoải mái).
| Lựa chọn | Điểm được | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
| Dép lê, dép tông | Nhanh khô | Không che mắt cá, dễ tuột khi ướt, ngón chân hở khi chống chân hay va chạm |
| Sandal có quai hậu | Nhanh khô, ít tuột hơn dép lê | Vẫn hở ngón và mắt cá |
| Giày thể thao kín mũi | Che ngón chân, đế thường có rãnh | Thấm nước, lâu khô; thường không che mắt cá |
| Giày cao cổ hoặc giày mô tô | Che mắt cá, gần với khuyến nghị của Honda và NHTSA | Nặng, lâu khô nếu ướt; cần thử với cần số |
| Bọc giày đi mưa | Giữ giày bên trong khô hơn | Phải vừa khít, đế không trơn |
Phơi khô giày ướt đúng cách
- Tháo lót giày, nới dây để không khí lưu thông.
- Nhét giấy báo hoặc khăn khô vào trong, thay vài lần khi giấy đã ướt.
- Phơi nơi thoáng gió; tránh để sát bếp, máy sưởi hay phơi nắng gắt quá lâu với giày da và keo dán.
- Kiểm tra đế và keo sau khi khô: đế bong hay quai giòn thì đừng mang đi xe nữa.
- Nếu sáng hôm sau giày vẫn ướt, mang đôi khác thay vì đi đôi ướt cả ngày.
Khi nên dừng và chờ mưa
Giày tốt không làm đường ướt hết trơn. Nếu mưa quá to không nhìn rõ, đường ngập, hoặc bạn thấy chân trượt khi chống xe, hãy tấp vào chỗ an toàn và chờ. Nếu xe chết máy giữa trời mưa to, đọc bài xe tự chết máy khi mưa rất to: có nên bấm đề lại nhiều lần không.
Câu hỏi thường gặp
Đi dép lê chạy xe máy trời mưa có được không?
Dép lê không che mắt cá chân, dễ tuột khi ướt và để hở ngón chân. Sách hướng dẫn Honda khuyên dùng giày bảo hộ có đế chống trượt và bảo vệ mắt cá chân, nên giày kín mũi, đế có rãnh là lựa chọn an toàn hơn.
Giày chống nước có tự động là giày tốt để đi xe không?
Không. Chống nước là chuyện giữ chân khô; còn che mắt cá, đế chống trượt và vừa với cần số mới là chuyện an toàn. Kiểm tra cả hai.
Bọc túi ni lông ngoài giày được không?
Có thể làm đế trơn và che mất cảm giác ở cần số. Nếu dùng, thử chống chân và đạp cần số khi xe đứng yên; tốt hơn là dùng bọc giày đi mưa vừa khít, có đế.
Giày ướt bao lâu thì khô?
Tùy chất liệu, độ dày và thời tiết; không có con số chung. Nhét giấy khô, phơi nơi thoáng gió và chuẩn bị đôi dự phòng nếu trời nồm.
Đang đi thấy giày trượt khi chống chân thì làm gì?
Đi chậm lại, tìm chỗ dừng an toàn, tránh chống chân trên vạch sơn và nắp cống, và thay giày hoặc chờ mưa ngớt trước khi đi tiếp.
Nguồn đã đối chiếu
- Honda Việt Nam: sách hướng dẫn sử dụng Future 125 FI (AFS125MSF, AFS125CSF), trang 9, 11 và 28
- NHTSA (Mỹ): Motorcycle Safety
Thuê xe máy Nguyễn Hà ở Ngõ 5 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội (gần bến xe Gia Lâm), mở cửa 09:00–21:00 hằng ngày. Khi nhận xe số, hãy thử cần số và phanh sau bằng đúng đôi giày bạn sẽ mang; có câu hỏi về xe khi trời mưa, gọi hoặc nhắn 0334 699 969.
