Chuyến đi cuối tuần
Tan làm chiều thứ Sáu mới lên đường: có nên chạy xe máy ra tỉnh vào buổi tối không?
Khoảng 9 phút đọc
Tan làm chiều thứ Sáu chạy xe máy ra tỉnh buổi tối để có trọn cuối tuần ở nơi đến, hoặc đợi sáng thứ Bảy mới đi: đó là chỗ bạn đang phân vân. Bài gom những gì cơ quan chức năng Việt Nam và hai cơ quan giao thông nước ngoài viết về đèn xe, khung giờ đêm, sự mệt mỏi và sương sáng sớm, rồi đặt hai phương án cạnh nhau. Không trang nào trả lời thẳng câu “có nên đi tối thứ Sáu”, nên phần so sánh là gợi ý của bài, không phải kết luận của nguồn. Bài không báo thời tiết cho ngày bạn đi, không thay hướng dẫn của cơ quan chức năng và không nói gì về cách làm của cửa hàng.
Các mốc giờ mà nguồn nêu cho chuyến đi buổi tối
| Mốc giờ | Nội dung | Ai nói, ngày nào |
|---|---|---|
| Từ 18 giờ đến 06 giờ hôm sau | Người lái xe phải bật đèn chiếu sáng phía trước; ngoài khung này vẫn phải bật khi sương mù, khói, bụi, mưa làm hạn chế tầm nhìn | Điều 20 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (hiệu lực từ 01/01/2025), theo pbgdpl.hanoi.gov.vn, đăng 17/08/2024 |
| Từ 22h tới 5h sáng | Gần 40% số vụ tai nạn giao thông xảy ra trong khung này | Công an tỉnh Hà Tĩnh, 30/07/2025, dẫn thống kê của ngành chức năng |
| Từ nửa đêm đến 6 giờ sáng | Nên tránh chuyến đi dài vì độ tỉnh táo tự nhiên thấp nhất | Highway Code của Anh, rule 91 (gov.uk, cập nhật 22 October 2025) |
| Nghỉ theo chu kỳ hai giờ | Nghỉ 2 tiếng một lần dù chưa buồn ngủ; Highway Code ghi nghỉ ít nhất 15 phút sau mỗi hai giờ lái | Cục Cảnh sát giao thông, 20/11/2015; gov.uk |
Bài của Công an Hà Tĩnh chỉ ghi “thống kê của ngành chức năng”, không nói rõ phạm vi là riêng tỉnh hay cả nước và không tách theo loại xe; các vụ được kể trong bài là xe khách, xe tải, ô tô. Highway Code là khuyến cáo của Anh, không phải quy định ở Việt Nam. Trang của Hà Nội còn ghi chú mốc cũ theo luật năm 2008 là từ 19h đến 5h. Cùng điều 20, người lái phải chuyển sang đèn chiếu gần khi gặp xe ngược chiều (trừ nơi dải phân cách có khả năng chống chói), gặp người đi bộ qua đường, qua khu đông dân cư có hệ thống chiếu sáng đang hoạt động hoặc chuyển hướng ở nơi đường giao nhau.
Mệt sau giờ làm: điều nguồn nói trước khi bạn nổ máy
Trang “Avoid rider fatigue” của chính quyền bang New South Wales (Úc, do Transport for NSW quản lý, ngày đăng 2025-12-18) viết cho người đi mô tô: mệt không chỉ đến trong lúc chạy; lên xe khi đã mệt cũng là vấn đề lớn, và giờ làm dài, thức khuya, thiếu ngủ, công việc nặng đều góp phần. Tuần làm của bạn có những yếu tố này hay không là điều bạn tự cân nhắc.
- Highway Code: lái khi mệt làm tăng mạnh nguy cơ va chạm; không bắt đầu hành trình khi đang mệt.
- Cục Cảnh sát giao thông: không cầm lái khi cảm thấy mệt mỏi, buồn ngủ.
- Công an Hà Tĩnh: ông Nguyễn Tiến Dũng, Sở Xây dựng Hà Tĩnh, giải thích 22h tới 5h sáng là lúc nghỉ theo nhịp sinh học nên người lái dễ mệt, buồn ngủ; ông khuyên ngủ đủ giấc trước khi lái đường dài.
Trang NSW liệt kê các dấu hiệu sớm, trong đó có: ngáp, kém tập trung, mỏi hoặc cay mắt, buồn ngủ hoặc bồn chồn, phản xạ chậm, ôm cua bị rộng, không để ý thấy biển báo, mơ màng. Gợi ý của bài: trước khi rời chỗ làm, tự đếm xem bản thân đã có dấu hiệu nào; nếu có, phương án sáng thứ Bảy khớp hơn với lời khuyên không bắt đầu khi mệt. Phần mô tả của trang NSW cũng nói càng mệt thì càng khó tự đánh giá mức mệt của mình, nên cách tự đếm này chỉ là gợi ý, không phải phép đo.
Tầm nhìn: đêm tối và sương sáng sớm
Cục Cảnh sát giao thông viết rằng đêm tối làm tầm nhìn không rõ và gây chói mắt khi bị xe khác chiếu vào; trang khuyên không nhìn vào đèn pha xe ngược chiều mà nhìn góc đường phía trước, giữ khoảng cách an toàn và tốc độ vừa phải. Bài đó viết chủ yếu cho ô tô. Công an Hà Tĩnh nêu thêm rằng một số tuyến chưa có đèn chiếu sáng.
Đi sáng sớm cũng chưa chắc nhìn rõ hơn. Ví dụ, tin vắn của Cục Khí tượng Thủy văn lúc 08:25 15/01/2026 dẫn Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia: ngày 15/01, Bắc Bộ “đêm và sáng trời rét, có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù”. Đó là bản tin của một ngày, không phải quy luật; hãy xem bản tin mới cho cả tối thứ Sáu và sáng thứ Bảy của chuyến đi. Gặp sương thì điều 20 vẫn yêu cầu bật đèn dù đã qua 06 giờ.
Tối thứ Sáu hoặc sáng thứ Bảy: so sánh và ví dụ giả định
Bảng là cách bài xếp các mốc của nguồn vào hai phương án; nguồn không tự so sánh.
| Tiêu chí | Đi ngay tối thứ Sáu | Ngủ đủ, đi sáng thứ Bảy |
|---|---|---|
| Đèn xe | Cả chặng sau mốc 18 giờ: bật đèn suốt chuyến | Đi trước 06 giờ hoặc gặp sương thì vẫn bật đèn |
| Độ tỉnh táo | Đi ngay sau cả tuần làm việc, nếu tuần đó có giờ làm dài hoặc thiếu ngủ thì gần với các yếu tố trang NSW nhắc | Có một đêm ngủ trước, khớp lời khuyên nghỉ đủ trước chuyến dài |
| Đêm khuya | Bị chậm thì dễ tới nơi sau 22 giờ | Nếu xuất phát trước 5 giờ thì còn nằm trong khung 22h tới 5h của bài Hà Tĩnh, trước 6 giờ thì còn nằm trong khung nửa đêm đến 6 giờ của Highway Code |
| Nơi nghỉ và xe thuê | Tới muộn: cần hỏi chỗ nghỉ giờ nhận khách, giờ khóa cổng | Sáng thứ Bảy dành cho đường đi; nếu vẫn trả xe Chủ nhật thì thời gian ở nơi đến ngắn hơn |
Ví dụ giả định cho tối thứ Sáu: tan làm 17 giờ 30, mất 1 giờ để lấy đồ, ăn nhẹ, nhận xe, xuất phát 18 giờ 30. Nếu chặng đường cần 3 giờ chạy và bạn nghỉ 15 phút sau 2 giờ đầu, bạn tới nơi lúc 21 giờ 45 (18 giờ 30 + 2 giờ + 15 phút + 1 giờ). Chậm thêm 30 phút ở cửa ngõ là thành 22 giờ 15, đã vào khung 22h tới 5h.
Ví dụ giả định cho sáng thứ Bảy: xuất phát 6 giờ 30, cùng 3 giờ chạy và 15 phút nghỉ, tới nơi lúc 9 giờ 45. Muốn đi sớm như vậy, bạn có thể hỏi trước về việc nhận xe từ chiều thứ Sáu; bài Nhận xe chiều hôm trước để đi từ tinh mơ: để xe qua đêm ở đâu và nhận thế nào cho kịp bàn chuyện để xe qua đêm. Trang dịch vụ xe ga của website: thuê xe ga Hà Nội.
Nếu đang chạy mà buồn ngủ hoặc biết sẽ tới muộn
- Thấy dấu hiệu sớm: trang NSW và Highway Code đều khuyên dừng ở chỗ an toàn. Giảm tốc từ từ, bật xi nhan rồi mới tấp vào là hướng dẫn chung của bài.
- Nghỉ thật sự: theo Cục Cảnh sát giao thông, cà phê không thay được giấc ngủ; trang NSW nói caffeine không giúp được lâu. Bài của Công an Hà Tĩnh dẫn lời khuyên: khi có dấu hiệu mệt mỏi, buồn ngủ mà đi một mình thì phải dừng lại nghỉ, chỉ tiếp tục hành trình khi bảo đảm sức khỏe (lời khuyên nói với tài xế nói chung).
- Cần xem bản đồ hoặc nhận cuộc gọi: theo Cục Cảnh sát giao thông, cách tốt nhất là đậu xe vào bên đường trước; bài đó cũng xếp nhắn tin vào các việc gây mất tập trung.
- Biết sẽ tới muộn: khi đã dừng, nhắn chỗ nghỉ hỏi còn nhận khách, còn mở cổng tới mấy giờ; bài Chọn homestay ngoại thành khi đi bằng xe máy: hỏi chỗ để xe, đường vào và giờ khóa cổng có các câu nên hỏi trước. Có người bị thương thì ưu tiên gọi hỗ trợ khẩn cấp.
Những điều không nên làm
- Không lên xe khi đã ngáp, cay mắt từ lúc rời chỗ làm: Highway Code khuyên đừng khởi hành khi mệt.
- Không chủ quan vì đường vắng: ông Nguyễn Tiến Dũng nhắc không nên chủ quan cho rằng đường vắng mà vi phạm quy định an toàn giao thông, vì khi di chuyển rất dễ xảy ra tình huống bất ngờ.
- Không nhìn thẳng vào luồng sáng của xe đi ngược chiều, và không giữ đèn chiếu xa khi gặp xe ngược chiều (trừ nơi có dải phân cách chống chói), như điều 20 yêu cầu.
Những điều các nguồn chưa nói
- Không trang nào nói riêng về chạy xe ra tỉnh tối thứ Sáu, hoặc về lượng xe ở cửa ngõ Hà Nội vào chiều thứ Sáu.
- Không trang nào nêu giờ mặt trời lặn; 18 giờ là mốc bật đèn của điều luật, không phải giờ trời tối.
- Thống kê gần 40% trong bài của Công an Hà Tĩnh không nêu phạm vi địa lý và không cho biết tỷ lệ riêng của xe máy.
- Không trang nào nói về giờ nhận phòng, giờ khóa cổng, hoặc cách tính thời gian và hạn trả xe thuê.
- Mốc nghỉ 2 tiếng là của bài Cục Cảnh sát giao thông năm 2015 (viết cho ô tô); mốc 15 phút cho mỗi hai giờ lái là khuyến cáo của Anh; trang NSW không nêu số giờ.
Nguồn đã đối chiếu
- Trang phổ biến pháp luật của Hà Nội, bài về sử dụng đèn từ 01/01/2025, đăng 17/08/2024: pbgdpl.hanoi.gov.vn
- Cục Cảnh sát giao thông, “Lái xe trong đêm tối”, 20/11/2015: csgt.bocongan.gov.vn
- Công an tỉnh Hà Tĩnh, bài về khung giờ 22h đến 5h, 30/07/2025: congan.hatinh.gov.vn
- Cục Khí tượng Thủy văn, tin vắn ngày 15/01/2026: vnmha.mae.gov.vn
- NSW Government (Úc), “Avoid rider fatigue”, 2025-12-18: nsw.gov.au
- Department for Transport (Anh), Highway Code, rules 89 to 102, cập nhật 22 October 2025: gov.uk
Hỏi cửa hàng trước khi nhận xe chiều thứ Sáu
- Nhận xe sau giờ làm chiều thứ Sáu và trả vào Chủ nhật thì thời gian thuê tính từ lúc nào, hạn trả là mấy giờ? Nên đọc bài Một ngày thuê xe tính theo 24 giờ hay theo ngày lịch: đọc kỹ giờ nhận và giờ trả trước khi hỏi.
- Lúc nhận xe buổi tối, có thể cùng kiểm tra đèn chiếu gần, đèn chiếu xa và xi nhan ngay tại chỗ không?
Số điện thoại của cửa hàng: 0334 699 969.
Bài liên quan: Quay về Hà Nội chiều Chủ nhật hay sáng thứ Hai: cân nhắc giờ về.
