Xe số và xe côn
Vào số và đèn N trên xe số: sách hướng dẫn Honda và MSF nói cần kiểm tra gì

Trong bài này
Nhận một chiếc xe số, câu hỏi thực tế là kiểm tra việc vào số và đèn N thế nào trước khi chạy đi. Không trang nào đã đọc đưa ra một bài kiểm tra trước khi thuê, nhưng hai sách hướng dẫn sử dụng của Honda Việt Nam và tài liệu của Motorcycle Safety Foundation (MSF, Mỹ) mô tả hộp số, đèn N và tay côn phải hoạt động ra sao.
Hai kiểu sang số trong sách của Honda
| Sách | Số tiến | Cách dùng cần số | Số N |
|---|---|---|---|
| Wave Alpha | 4 số | Nhấn nhẹ bằng mũi chân; kiểu vòng tròn khi xe dừng, kiểu hồi khi xe đang chạy | Từ số 4 về thẳng N, nhưng chỉ khi xe đã dừng |
| Winner X | 6 số | Nhấn xuống để vào số 1, móc lên cho các số còn lại | Nằm giữa số 1 và số 2 theo sơ đồ trong sách |
Ở Thuê xe máy Nguyễn Hà, trang giá xe số niêm yết Honda Wave, Honda Blade 110, Yamaha Sirius và Cub 50cc; cửa hàng không niêm yết xe côn tay, nên phần Winner X ở đây chỉ để đối chiếu.
Đèn N phải làm gì
Cả hai sách ghi đèn N sáng khi hộp số ở số N. Cả hai xe đều có hiển thị vị trí số: từ 1 đến 4 trên Wave Alpha, từ 1 đến 6 trên Winner X. Sách Winner X ghi màn hình hiện dấu gạch (-) khi số chưa vào đúng, và chỉ sách này ghi đèn N sáng thoáng qua lúc bật khóa điện.
Kiểm tra khi xe còn đứng yên
Tài liệu MSF khuyên người đi một chiếc xe lạ tìm công tắc xi nhan, còi, công tắc đèn, khóa xăng và công tắc tắt máy, tập dùng mà không cần nhìn, và nắm rõ tay ga, tay côn, phanh. Bản kiểm tra T-CLOCS của MSF yêu cầu tay ga và tay côn hoạt động trơn tru.
Điều kiện trước khi thử lúc xe chạy
- Chỉ chạy khi bạn đủ điều kiện pháp lý để lái đúng loại xe đó và đã biết dùng các bộ điều khiển.
- Nếu chưa quen, nhờ cửa hàng làm mẫu.
- Thử ở nơi được phép, vắng xe.
Sang số khi đang chạy
Sách Wave Alpha yêu cầu giảm ga trước mỗi lần sang số, nhấn cần số nhẹ bằng mũi chân, không sang số khi không cần và không gác chân lên cần số lúc đang chạy, vì có thể làm hỏng cơ cấu sang số và ly hợp. Đồng hồ tốc độ có vạch chỉ khoảng tốc độ của từng số, và sách ghi nên lên số trước khi vượt giới hạn trên. Sách cũng có bảng mốc tốc độ cho việc về số: số 4 về số 3 là 80 km/h, số 3 về số 2 là 55 km/h, số 2 về số 1 là 30 km/h.
Cách mô tả khi thấy điều bất thường
- Đèn N không sáng khi xe ở số N.
- Hiển thị vị trí số không đúng với số đang vào.
- Xe chết máy hoặc giật khi vào số.
- Xe không lăn bánh êm khi xuất phát.
Nói đúng hiện tượng với cửa hàng, không tự chẩn đoán. Các đèn khác trên đồng hồ được giải thích trong bài đèn báo trên đồng hồ xe máy thuê.
Mỗi mẫu xe số cần hỏi riêng
Sách Wave Alpha chỉ mô tả chiếc Wave. Với Honda Blade 110, Yamaha Sirius hay Cub 50cc, đừng mặc định thứ tự số và cách về N giống hệt Wave; hãy nhờ cửa hàng chỉ trên chính chiếc xe bạn nhận, kể cả việc xe có hiển thị vị trí số hay chỉ có đèn N.
Năm phút thử số ở chỗ vắng
Khi đã đủ điều kiện ở mục trên, một lượt thử ngắn giúp bạn biết chiếc xe phản ứng thế nào:
- Bật khóa điện khi xe đang ở N và xem đèn N có sáng không.
- Nổ máy ở N, bóp phanh trước và giữ ga ở mức không tăng.
- Vẫn bóp phanh, nhấn cần số nhẹ để vào số 1 và xem đèn N tắt, hiển thị số (nếu có) chuyển sang 1. Xe có thể nhích nhẹ khi vào số, nên đừng thả phanh lúc này.
- Nhả phanh, tăng ga từ từ, đi vài mét rồi dừng hẳn.
- Khi xe đã dừng, đưa về N theo cách cửa hàng chỉ và xem đèn N sáng lại.
Nếu một bước không diễn ra như vậy, dừng lại và báo cửa hàng theo cách ở mục mô tả điều bất thường.
Những lỗi người mới đi xe số hay gặp
- Không giảm ga khi sang số: sách Wave Alpha yêu cầu giảm ga trước mỗi lần sang số; giữ ga lúc sang số làm xe giật mạnh.
- Gác chân lên cần số: thói quen này dễ làm sang số ngoài ý muốn và cũng là điều sách dặn tránh.
- Dừng xe khi vẫn ở số cao: nếu quên về số khi giảm tốc, lúc đi tiếp xe sẽ yếu hoặc chết máy; hãy về số theo các mốc tốc độ trong sách trước khi dừng.
- Về N từ số 4 khi xe còn chạy: sách chỉ cho phép về thẳng N từ số 4 khi xe đã dừng.
Xuống dốc và khi chở nặng
Số thấp cho lực kéo lớn hơn và giúp phanh động cơ hỗ trợ khi xuống dốc. Trên một đoạn dốc dài, hãy về số thấp hơn trước khi bắt đầu xuống và giữ tốc độ đều, thay vì đi số cao rồi bóp phanh liên tục. Khi chở thêm người hoặc nhiều đồ, xe lên dốc chậm hơn, nên về số sớm hơn bình thường để máy không bị ì; nếu chưa quen cảm giác này, hãy tập ở đoạn dốc ngắn và vắng trước.
Khi trả xe số
Đưa xe về N, tắt máy và dựng chân chống trước khi giao chìa khóa. Nếu trong lúc thuê bạn thấy đèn N, hiển thị số hoặc cảm giác vào số có gì khác lúc nhận xe, hãy nói với cửa hàng khi trả xe, kèm thời điểm bạn bắt đầu thấy hiện tượng đó.
Điều các trang chưa nói
Không trang nào mô tả một bài kiểm tra số trước khi thuê xe. Sách Wave Alpha không nêu hành trình tự do của tay côn và không nhắc tới tay côn; con số 10–20 mm chỉ có trong sách Winner X.
Bài liên quan: Xe số bốn số vòng: khi dừng và khi di chuyển khác nhau thế nào?
Nguồn đã đối chiếu
Sách hướng dẫn sử dụng Wave Alpha và Winner X của Honda Việt Nam; Motorcycle Operator Manual và bản kiểm tra T-CLOCS của MSF. Bản tiếng Anh của bài này có đường dẫn tới từng tài liệu.
Hỏi cửa hàng khi nhận xe số
Nhờ cửa hàng chỉ cách về số N và vị trí đèn N trên chiếc xe sẽ nhận, và cho thử vào số ở chỗ vắng trước khi ra đường. Người mới chuyển từ xe ga nên đọc quen xe ga, lần đầu lái xe số; giá và điều kiện thuê có ở trang thuê xe số Hà Nội. Cửa hàng ở Ngõ 5 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở 09:00–21:00, điện thoại 0334 699 969.


