Điểm đến văn hóa
Làng nón Chuông: hẹn xem làm nón, câu nên hỏi người thợ và phiên chợ nón
Khoảng 9 phút đọc
Làng Chuông nổi tiếng với nghề làm nón lá và phiên chợ nón họp từ lúc tờ mờ sáng ở sân đình. Đi xe máy từ Long Biên xuống làng Chuông là chuyến đi nửa ngày hợp lý, nhưng muốn thấy người thợ thật sự làm nón, bạn cần hẹn trước với một hộ hoặc xưởng, chứ không chỉ đến rồi đi dạo. Bài này tóm tắt những gì báo chí và trang du lịch chính thức ghi về làng, địa chỉ hành chính mới sau năm 2025, các công đoạn làm nón và câu hỏi nên đặt ở mỗi công đoạn, cách chọn giữa phiên chợ và buổi xem xưởng, và việc chuẩn bị khi đi xe máy.
Trả lời nhanh
Làng Chuông cách trung tâm Hà Nội khoảng 30 km về phía tây nam, theo trang du lịch nông thôn của Cục Du lịch Quốc gia. Trước ngày 1/7/2025 làng thuộc xã Phương Trung, huyện Thanh Oai; nay thuộc xã Thanh Oai mới. Chợ nón họp vào các ngày 4, 10, 14, 20, 24, 30 âm lịch tại sân đình, từ tờ mờ sáng, mỗi phiên chỉ khoảng hai tiếng. Muốn xem làm nón và thử vài công đoạn, hãy hẹn trước với một hộ hoặc xưởng, hỏi rõ bạn sẽ xem công đoạn nào, có mất phí không và có được chụp ảnh không. Xin chủ nhà gửi vị trí chính xác trên bản đồ thay vì chỉ dựa vào tên xã.
Làng Chuông ở đâu, vì sao địa chỉ trông khác nhau
Trang du lịch nông thôn của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam ghi làng Chuông cách trung tâm Hà Nội khoảng 30 km về phía tây nam và nay thuộc xã Thanh Oai. Các bài báo cũ hơn ghi làng ở xã Phương Trung, huyện Thanh Oai. Cả hai đều đúng theo thời điểm. Theo danh sách 126 xã, phường mới của Hà Nội do LuatVietnam tổng hợp (26/6/2025) theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15, xã Thanh Oai mới được hình thành từ thị trấn Kim Bài, các xã Đỗ Động, Kim An, Phương Trung, Thanh Mai và một phần xã Kim Thư.
Hệ quả thực tế: biển hiệu, nhãn bản đồ và bài viết cũ có thể vẫn ghi Phương Trung. Đừng chỉ dựa vào tên xã; hãy xin chủ nhà một ghim vị trí đúng cửa nhà và lưu lại trước khi đi. VOV (cập nhật 20/7/2025) mô tả chợ nón nằm bên bờ sông Đáy, ngay trước đình làng cổ, nên đình làng là mốc dễ nhận nếu bạn lạc.
Xưởng, phòng trưng bày, chợ hay nhà dân: bạn đang hẹn loại nào
Trang của Cục Du lịch Quốc gia ghi nhiều hộ trong làng đón khách trong nước và quốc tế, khách có thể xem quy trình làm nón và thử những công đoạn đơn giản dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân. Báo Nhân Dân ngày 10/11/2025 viết về một trung tâm thiết kế sáng tạo và bán hàng được Sở Công Thương Hà Nội cùng huyện Thanh Oai cũ xây dựng từ năm 2024 để quảng bá sản phẩm OCOP và nón làng Chuông, và về một nghệ nhân đón khách tham quan, trải nghiệm làm nón tại xưởng của mình. Những chỗ này khác nhau:
| Loại điểm đến | Bạn thường thấy gì | Nên hỏi trước |
|---|---|---|
| Xưởng hoặc hộ làm nón đón khách | Các công đoạn đang làm, có thể được thử | Hôm đó làm công đoạn nào, có phí không, nhóm bao nhiêu người |
| Trung tâm trưng bày, bán hàng | Sản phẩm hoàn thiện, có thể có góc trình diễn | Giờ mở cửa, có người giới thiệu không |
| Phiên chợ nón ở sân đình | Mua bán nguyên liệu và nón thành phẩm | Đúng ngày âm lịch, đến sớm |
| Nhà dân không hẹn trước | Không nên tự vào | Không áp dụng |
Các công đoạn làm nón và câu nên hỏi
Các nguồn mô tả công đoạn bằng những từ hơi khác nhau, nên hãy dùng danh sách dưới đây làm khung để đặt câu hỏi, không phải công thức cố định. Báo Nhân Dân (10/11/2025) nêu các công đoạn như lá, bứt vòng, nức nón, sơn nón, và cho biết có chiếc làm vài giờ, có chiếc mất cả tuần. Báo Văn hóa (8/5/2026) mô tả chi tiết hơn về lá, vòng và khuôn nón.
| Công đoạn | Nguồn ghi gì | Câu nên hỏi |
|---|---|---|
| Chuẩn bị lá lụi | Lá chà cát rồi phơi 2–3 ngày; nắng gắt làm mất màu trắng ngà, trời hanh khô làm lá giòn, dễ rách (Báo Văn hóa) | Mẻ lá này phơi mấy ngày, nhìn thế nào là lá đạt? |
| Bứt vòng | Nón làng Chuông có 16 vòng: 15 vòng làm từ cật nứa và 1 vòng tre làm vành; mối nối phải tròn, không lộ (Báo Văn hóa) | Cho xem khung trước khi lợp lá được không? |
| Khuôn nón | Là bước đầu tiên và rất quan trọng để nón tròn, đều (Báo Văn hóa) | Khuôn có khác nhau cho từng loại nón không? |
| Lợp lá, khâu nón | Lá được là phẳng, xếp lớp, khâu lên khung tre bằng hàng trăm mũi nhỏ, đều (Cục Du lịch Quốc gia) | Mối nối chỉ nằm ở đâu, giấu thế nào? |
| Hoàn thiện (nức nón, sơn nón) | Có thể gắn quai lụa (Cục Du lịch Quốc gia) | Mỗi bước hoàn thiện làm gì với chiếc nón này? |
Vì lá phải phơi, có hôm sân nhà phơi đầy lá, có hôm không có gì. Hỏi trước về thời tiết hôm bạn định đến để biết có xem được khâu chuẩn bị lá không.
Phiên chợ nón hay buổi xem xưởng
Báo Văn hóa (8/5/2026) cho biết chợ nón họp vào các ngày 4, 10, 14, 20, 24, 30 âm lịch hằng tháng ngay tại sân đình, từ lúc tờ mờ sáng; ở chợ có bán đủ nguyên liệu làm một chiếc nón như chỉ khâu, lá mo, nan trúc, và nón thành phẩm được bày bán theo chồng. VOV mô tả chợ đông từ khoảng 5 giờ sáng và mỗi phiên chỉ kéo dài khoảng hai tiếng. Tháng âm lịch có 29 hoặc 30 ngày, nên kiểm tra tháng bạn định đi có ngày 30 không, đổi sang lịch dương bằng lịch âm đáng tin cậy và nhờ người ở làng xác nhận.
Về giá, Báo Văn hóa ghi mỗi chiếc nón ở chợ từ 40.000 đến 150.000 đồng tùy độ đều, độ khéo (tháng 5/2026); VOV ghi khoảng 20.000–70.000 đồng (bài cập nhật 7/2025). Đây là giá tham khảo có ngày, hãy coi là sẽ thay đổi.
Chợ là nơi mua bán của làng, không phải buổi diễn cho khách. Đứng ở mép sân, không để túi, chân máy ảnh chắn lối người mua bán, và nếu đã làm mất nhiều thời gian của ai thì nên mua một món.
Thời gian, tự tay làm và ngôn ngữ
Hỏi trước buổi xem kéo dài bao lâu, bạn được thử công đoạn nào và có phải đặt trước cho nhóm không. Thường khách chỉ thử vài thao tác đơn giản dưới sự hướng dẫn, không phải tự làm trọn một chiếc nón trong một buổi. Nếu đi cùng bạn nước ngoài, hỏi chủ nhà có người giải thích bằng tiếng Anh không, hoặc chuẩn bị sẵn câu hỏi bằng tiếng Việt. Cách hỏi lịch tham quan xưởng có trong bài hỏi lịch tham quan xưởng làng nghề.
Chụp ảnh, mua hàng và ứng xử trong nhà đang làm việc
- Hỏi trước khi chụp người thợ, chụp trong nhà và trước khi đăng ảnh lên mạng.
- Không đưa máy ảnh vào giữa tay người thợ và chiếc nón; không chạm vào lá đang phơi, khung đang làm.
- Khi mua, hỏi ai làm chiếc nón, làm ở đâu, và nón hợp để đội hằng ngày hay để trang trí.
- Nón lá cồng kềnh khi chở trên xe máy; đừng ôm chồng nón trên tay khi chạy. Cách buộc đồ lên xe có trong bài đeo ba lô hay buộc lên xe máy thuê.
Lên kế hoạch chạy xe và giờ về
Nếu muốn kịp đầu phiên chợ, bạn phải rời Long Biên từ lúc trời còn tối và qua sông Hồng trong bóng tối. Chọn cầu cho xe máy trước khi đi, xem bài từ Gia Lâm, Long Biên vào trung tâm: xe máy qua cầu nào. Sáng sớm mùa đông có thể có sương mù trên đường ven sông; cách bật đèn và giữ khoảng cách có trong bài sương mù sáng sớm ven sông và trên đê. Lưu bản đồ trên điện thoại trước khi đi phòng khi mất sóng. Nếu muốn ghép thêm một làng nghề khác trong ngày, làng mây tre đan Phú Vinh cũng ở phía tây nam thành phố; xem bài làng mây tre đan Phú Vinh và kiểm tra quãng đường giữa hai nơi trên bản đồ.
Câu hỏi thường gặp
Có đến làng Chuông mà không cần hẹn xưởng được không?
Bạn có thể đến phiên chợ hoặc đi dạo trong làng, nhưng muốn xem làm nón trong nhà hay xưởng thì nên hẹn trước. Đừng tự vào nhà dân.
Nên đi phiên chợ hay hẹn xem xưởng?
Phiên chợ cho bạn thấy cảnh mua bán nguyên liệu và nón thành phẩm, nhưng chỉ diễn ra vào sáu ngày âm lịch mỗi tháng, từ tờ mờ sáng và ngắn. Buổi xem xưởng cho bạn thấy các công đoạn và có thể được thử, nhưng cần hẹn trước.
Nên xin xem gì để hiểu cách làm một chiếc nón?
Xin xem khung 16 vòng trước khi lợp lá, xem lá đã chà cát và phơi, rồi xem cách lợp lá và khâu. Hỏi mối nối chỉ được giấu ở đâu.
Có tự làm được trọn một chiếc nón trong buổi tham quan không?
Thường không. Nhân Dân ghi có chiếc nón làm vài giờ, có chiếc mất cả tuần. Khách thường chỉ thử vài thao tác đơn giản; hỏi chủ nhà trước.
Làng Chuông bây giờ thuộc xã nào?
Từ ngày 1/7/2025, xã Phương Trung được sắp xếp vào xã Thanh Oai mới, nên làng Chuông nay thuộc xã Thanh Oai. Bài viết, biển hiệu cũ có thể vẫn ghi Phương Trung.
Thuê xe ở Long Biên đi làng Chuông
Thuê xe máy Nguyễn Hà ở Ngõ 5 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội (gần bến xe Gia Lâm), mở cửa 09:00–21:00 hằng ngày. Nếu định đi phiên chợ sớm, hãy hỏi trước về giờ nhận xe phù hợp với giờ mở cửa của cửa hàng. Gọi hoặc nhắn tin: 0334 699 969.
Nguồn đã đối chiếu
- Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (du lịch nông thôn), Chuong conical hat village: nongthon.vietnamtourism.gov.vn
- Báo Văn hóa, Ghé thăm phiên chợ nón làng Chuông (8/5/2026): baovanhoa.vn
- Báo Nhân Dân, Nửa thế kỷ gắn bó với nghề nón làng Chuông (10/11/2025): nhandan.vn
- VOV, A glimpse into the unique conical hat market of Chuong village (cập nhật 20/7/2025): vov.gov.vn
- LuatVietnam, Danh sách 126 xã, phường mới của Hà Nội sau sắp xếp từ 1/7/2025 (26/6/2025): luatvietnam.vn
