Hành lý và phụ kiện
Đeo ba lô hay buộc lên xe máy thuê: chằng dây, đèn phanh và chống giật đồ
Khoảng 13 phút đọc
Ba lô là thứ gần như ai thuê xe máy ở Hà Nội cũng mang theo: máy tính đi làm, đồ ăn, áo khoác, sạc, giấy tờ. Đeo ba lô lên xe thì đơn giản, nhưng đeo sai hoặc buộc sai lại gây ra những chuyện khó chịu: xe lắc khi phanh, dây thừa quấn vào bánh sau, đèn phanh bị che, hoặc túi bị giật khi dừng đèn đỏ. Bài này giúp bạn chọn giữa đeo trên lưng và buộc lên xe, cách chằng dây cho chắc, những điều luật giao thông nói về việc chở đồ trên xe máy, và vài thói quen nhỏ để đồ không bị mất.
Trả lời nhanh
Đồ quý (máy tính, điện thoại dự phòng, ví, giấy tờ) nên đeo trên người, hai quai đều, kéo chặt, cài dây ngực nếu có. Đồ nặng hoặc cồng kềnh mà không quý thì buộc lên yên sau hoặc giá đèo hàng (baga) bằng lưới chằng hoặc dây chằng, móc vào phần kim loại, đặt thấp và dồn về phía trước. Không kẹp ba lô ở sàn để chân giữa hai chân. Sau khi buộc, rung thử túi, kiểm tra không có dây thừa gần bánh xe, ống xả, rồi bóp phanh xem đèn phanh, xi nhan và biển số có bị che không. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 cấm người lái và người ngồi sau mang, vác vật cồng kềnh, và giới hạn hàng xếp trên xe máy không vượt quá giá đèo hàng 0,3 m mỗi bên, 0,5 m về phía sau, cao không quá 2 m tính từ mặt đường.
Ba chỗ để ba lô và một chỗ không nên
Trên một chiếc xe ga hoặc xe số cho thuê, ba lô có thể nằm ở bốn chỗ: trên lưng người lái, buộc ở yên sau hoặc giá đèo hàng, trong cốp dưới yên (nếu vừa), và ở sàn để chân giữa hai chân. Chỗ cuối cùng là chỗ nên bỏ. Ba lô kẹp ở sàn để chân chiếm chỗ đặt chân, khiến bạn khó chống chân khi dừng gấp, dễ trượt về phía trước khi phanh và có thể chạm vào tay lái khi đánh lái hẹp. Với xe ga có sàn phẳng, một túi nhỏ, thấp và nhẹ đặt sát yên có thể ổn trong quãng ngắn, nhưng một ba lô đầy thì không.
| Cách mang | Hợp với | Cần để ý |
|---|---|---|
| Đeo trên lưng, hai quai, cài dây ngực | Đồ quý, máy tính, ba lô nhẹ, đi trong phố | Nóng lưng, mỏi vai khi đi xa; túi càng nặng càng kéo trọng tâm lên cao |
| Túi đeo chéo nhỏ mặc bên trong áo khoác | Ví, điện thoại, giấy tờ | Sức chứa ít; nên chuẩn bị trước khi đi |
| Buộc ở yên sau hoặc giá đèo hàng | Đồ nặng, đồ mua sắm, quần áo cho chuyến ngắn | Cần móc vào kim loại, chằng đủ chặt, kiểm tra lại sau mỗi lần dừng; không để đồ quý khi gửi xe |
| Trong cốp dưới yên | Áo mưa, đồ mềm, đồ không sợ nóng | Cốp thường hẹp và có thể nóng; không để máy tính, pin dự phòng lâu trong cốp |
| Kẹp ở sàn để chân | Không nên | Vướng chân khi dừng, trượt khi phanh, có thể chạm tay lái |
Một câu hỏi đơn giản giúp quyết định: nếu túi này biến mất khỏi xe trong lúc bạn ngồi ăn trưa, bạn có tiếc không? Nếu có, túi đi theo người. Túi có nặng tới mức làm bạn lái chòng chành không? Nếu có, buộc lên xe. Nếu cả hai câu đều trả lời có, hãy chia bớt đồ trước khi đi thay vì cố xếp cho vừa.
Đeo ba lô trên lưng cho đúng
- Đeo cả hai quai và kéo chặt để túi áp sát lưng. Ba lô đeo một bên vai vừa lắc khi bạn lách xe, vừa dễ bị giật.
- Cài dây ngực hoặc dây hông nếu ba lô có. Dây này giữ túi không lắc khi bạn đánh lái và khiến túi khó bị kéo ra hơn.
- Đồ nặng nhất xếp sát lưng và ở phía dưới ba lô, đồ nhẹ ở trên và ra ngoài.
- Ba lô không được kéo mũ bảo hiểm ra sau hoặc đẩy đầu bạn cúi xuống. Ngồi lên xe, quay đầu nhìn hai bên; nếu quai túi hoặc phần trên ba lô cấn vào mũ, hãy nới quai hoặc bớt đồ.
- Không để dây thừa của ba lô bay phía sau. Cuộn gọn hoặc nhét vào khóa dây.
Đeo ba lô nặng lâu trên đường đông, dừng đi liên tục, sẽ khiến bạn mỏi và khó giữ thăng bằng ở tốc độ thấp. Khi đã thấy túi nặng tới mức vai mỏi chỉ sau một đoạn ngắn, đó là lúc nên buộc túi lên xe hoặc chia bớt đồ.
Buộc ba lô lên yên sau hoặc giá đèo hàng
Không phải xe cho thuê nào cũng có giá đèo hàng. Nhiều xe ga chỉ có yên sau và tay nắm cho người ngồi sau. Khi nhận xe, hãy hỏi cửa hàng xe đó có chỗ móc dây chằng hợp lý không và cửa hàng có cho mượn hay bán lưới chằng, dây chằng không. Các bước buộc dưới đây áp dụng cho cả hai loại xe.
- Tìm điểm móc bằng kim loại. Móc vào thanh giá đèo hàng hoặc tay nắm sau bằng kim loại. Không móc vào ốp nhựa, đèn hậu hay viền dè, vì nhựa có thể nứt khi bị kéo căng, và hư hỏng khi thuê được xử lý theo hợp đồng thuê.
- Đặt túi thấp và dồn về phía trước. Túi nằm giữa yên, càng thấp và càng gần người lái càng tốt. Túi nhô ra phía sau đuôi xe sẽ làm đầu xe nhẹ đi khi phanh và khiến xe lắc khi chạy nhanh.
- Đồ nặng xếp xuống đáy. Xếp lại đồ trong ba lô trước khi buộc: đồ nặng ở dưới, sát mặt yên; đồ nhẹ, mềm ở trên.
- Ít nhất hai điểm móc mỗi bên. Dây chằng bắt chéo chữ X qua túi, móc ở bốn góc, giữ túi chắc hơn hẳn một sợi dây vắt ngang.
- Kéo dây xuống và về phía trước. Khi phanh, túi có xu hướng trôi về trước rồi nảy lên; dây kéo xuống và hướng về phía trước giữ túi nằm yên.
- Dọn dây thừa. Nhìn kỹ bánh sau, giảm xóc, ống xả, nhông xích (với xe số). Không có đầu dây, móc hay quai túi nào được thõng xuống gần các bộ phận này. Dây thừa quấn vào bánh sau có thể làm khóa bánh.
- Rung thử. Dùng hai tay đẩy túi sang hai bên, kéo lên, đẩy về trước. Túi phải chuyển động cùng xe chứ không xê dịch trên xe. Nếu túi trượt khi xe đứng yên, khi chạy nó sẽ lắc nhiều hơn.
Về dụng cụ: lưới chằng đàn hồi hợp với túi mềm, nhẹ, đi trong phố. Dây cao su đơn có thể giãn, móc có thể mở ra theo thời gian, nên với túi nặng hoặc khi đi đường xấu, dây chằng dẹt có khóa siết chắc chắn hơn. Trước khi dùng dây cũ, hãy xem móc có bị bẻ mở hoặc dây có bị nứt không.
Luật nói gì về việc chở đồ trên xe máy
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật số 36/2024/QH15) có các quy định liên quan trực tiếp tại Điều 33:
- Người lái xe mô tô, xe gắn máy không được mang, vác và chở vật cồng kềnh, không được xếp hàng hóa trên xe quá giới hạn quy định (khoản 3, điểm đ).
- Người được chở cũng không được mang, vác vật cồng kềnh (khoản 4, điểm a).
- Hàng hóa xếp trên xe mô tô, xe gắn máy không được vượt quá chiều rộng giá đèo hàng mỗi bên 0,3 mét, không vượt về phía sau giá đèo hàng 0,5 mét theo thiết kế của nhà sản xuất, và chiều cao xếp hàng tính từ mặt đường không quá 2 mét (khoản 5).
Về mức phạt, Tạp chí Luật sư Việt Nam (bài ngày 20/1/2025) dẫn Nghị định 168/2024/NĐ-CP: người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy mang vác vật cồng kềnh bị phạt từ 600.000 đến 800.000 đồng (điểm e khoản 3 Điều 7); người được chở mang vác vật cồng kềnh bị phạt từ 400.000 đến 600.000 đồng (điểm a khoản 5 Điều 12). Mức phạt có thể được sửa đổi, nên hãy tra văn bản hiện hành nếu cần con số chính xác.
Một ba lô đeo gọn trên lưng không phải là hình ảnh người ta nghĩ tới khi nói “vật cồng kềnh”, nhưng phần điều luật trích ở trên không đưa ra số đo cụ thể cho cụm từ này. Cách an toàn là giữ đồ gọn trong phạm vi xe, không ôm thêm túi lớn trên tay, không để người ngồi sau ôm thùng hay túi to che tầm nhìn của cả hai người.
Đồ trên xe thay đổi cách xe chạy
Túi buộc phía sau dồn thêm tải lên bánh sau. Túi càng nặng và càng nằm xa về phía đuôi xe thì đầu xe càng nhẹ, tay lái càng “bồng”, quãng phanh càng dài. Túi xếp cao làm trọng tâm của cả người và xe cao lên, khiến xe dễ lắc khi qua cầu có gió ngang. Túi buộc lệch một bên khiến xe có xu hướng nghiêng nhẹ về bên đó. Khi chở thêm người ngồi sau, túi thường bị đẩy lùi ra sau xa hơn, nên mọi ảnh hưởng trên tăng lên.
Nguyên tắc chung: đồ nặng đặt thấp, gần giữa xe; đồ nhẹ, cồng kềnh đặt trên. Khi đi qua gờ giảm tốc hay ổ gà lúc đang chở đồ, hãy giảm tốc sớm hơn bình thường; xem thêm bài giảm tốc khi chở hành lý qua gờ giảm tốc, ổ gà.
Đi bộ quanh xe 30 giây trước khi chạy
Sau khi buộc túi, hãy đi một vòng quanh xe và kiểm tra:
| Kiểm tra | Cách làm | Nếu không đạt |
|---|---|---|
| Đèn phanh | Bóp phanh, nhìn từ phía sau | Dời túi lên phía trước hoặc đeo túi trên lưng |
| Xi nhan sau và biển số | Bật xi nhan, nhìn biển số từ phía sau | Không để túi, lưới hay dây che biển số và đèn |
| Gương chiếu hậu | Ngồi lên xe, nhìn gương | Chỉnh lại gương theo vai khi đang đeo ba lô |
| Bề ngang | Nhìn từ phía trước | Túi không được rộng hơn tay lái; nếu rộng hơn, xếp lại |
| Dây thừa | Nhìn bánh sau, ống xả, giảm xóc | Cuộn gọn, nhét vào khóa, không để thõng |
| Độ chắc | Rung túi bằng hai tay | Móc lại, siết lại trước khi chạy |
Kiểm tra lại sau mỗi lần dừng
Túi buộc chắc lúc đầu chưa chắc đã chắc sau vài cây số. Dây giãn, đồ trong túi lún xuống, móc dịch đi. Hãy tạo thói quen kiểm tra lại vào ba lúc: mỗi lần dừng xe (uống cà phê, gửi xe tham quan), sau khi trời mưa (đồ ướt nặng hơn, vải ướt trơn hơn dưới dây), và sau khi đổ xăng (mở yên là phải dời túi; lúc vội ở cây xăng là lúc dễ buộc lại cẩu thả).
Giật đồ: đừng giữ túi bằng mọi giá
Giật đồ bằng xe máy là chuyện có thật ở Hà Nội. Báo Pháp luật Việt Nam ngày 12/4/2020 đưa tin Phòng Cảnh sát hình sự, Công an TP Hà Nội điều tra một nhóm hai người đi chung một xe máy, một người lái, một người ngồi sau giật điện thoại hoặc túi của phụ nữ đang đi bộ hoặc đi xe máy trên các tuyến như Đặng Văn Ngữ, Nguyên Hồng, Kim Mã, Vạn Bảo, Hoàng Ngân. Một bài khác của báo này ngày 14/5/2014 kể về một cô gái đi xe máy một mình ở Long Biên bị giật túi từ phía sau; quai túi vướng vào cổ kéo cô ngã xuống đường và bị kéo lê, xây xước hai chân.
- Không treo túi ở tay lái, không đeo túi một quai lòng thòng. Túi treo tay lái còn đung đưa và kéo lệch tay lái.
- Túi đeo chéo đựng giấy tờ, ví nên mặc bên trong áo khoác. Cách cất giấy tờ có trong bài cất CCCD, bằng lái, giấy tờ xe khi đi xe máy.
- Khi gửi xe, mang ba lô theo người hoặc cất vào cốp có khóa. Ba lô buộc trên yên xe đang gửi có thể bị tháo ra trong vài giây.
- Nếu bị giật khi đang chạy, hãy buông túi, giữ xe thẳng và dừng lại khi an toàn. Vụ việc năm 2014 cho thấy giằng co với một chiếc xe đang chạy có thể kéo bạn ngã.
Thói quen đeo túi, cầm điện thoại buổi tối để đỡ bị giật được viết chi tiết trong bài đeo túi, cầm điện thoại khi chạy xe buổi tối.
Khi có người ngồi sau
Người ngồi sau đã làm tải dồn về phía sau. Nếu thêm ba lô buộc phía sau lưng người ngồi sau, túi càng nằm xa và xe càng nhẹ đầu. Cách gọn hơn: người ngồi sau đeo ba lô của mình trên lưng (hai quai, kéo chặt), người lái đeo ba lô của người lái. Không kẹp túi giữa hai người theo kiểu đè lên lưng người lái, vì người lái khó ngồi đúng tư thế. Người ngồi sau không ôm thêm túi lớn trên tay vì luật cấm mang, vác vật cồng kềnh và hai tay cần bám tay nắm. Trước khi chở, kiểm tra cả gác chân sau, xem bài gác chân sau dạng gập.
Câu hỏi thường gặp
Đeo ba lô trên lưng khi đi xe máy có bị phạt không?
Luật cấm mang, vác vật cồng kềnh, nhưng phần điều luật trích trong bài không đưa ra số đo cho “vật cồng kềnh”. Một ba lô gọn, đeo đủ hai quai, không che tầm nhìn và không vướng tay lái là cách mang đồ phổ biến. Túi quá to, ôm trên tay hoặc cản trở điều khiển xe thì nên chuyển sang buộc lên xe hoặc chia bớt.
Xe thuê không có giá đèo hàng thì buộc ba lô vào đâu?
Vào tay nắm sau bằng kim loại, đặt túi giữa yên sau. Nếu xe không có tay nắm hoặc điểm móc kim loại nào hợp lý, hãy đeo ba lô trên lưng hoặc hỏi cửa hàng đổi sang xe có giá đèo hàng. Không móc vào ốp nhựa.
Có nên để máy tính trong cốp xe không?
Không nên để lâu. Trên nhiều xe ga, cốp nằm phía trên khối động cơ và có thể nóng khi xe chạy lâu hoặc đỗ ngoài nắng. Máy tính, pin dự phòng nên đi trong ba lô đeo trên người.
Lưới chằng hay dây chằng tốt hơn?
Lưới chằng tiện cho túi mềm, nhẹ, đi trong phố. Với túi nặng hoặc đường xấu, dây chằng dẹt có khóa siết chắc hơn dây cao su. Dù dùng loại nào, móc phải vào kim loại và dây thừa phải được dọn gọn.
Bị giật ba lô khi đang chạy thì làm gì?
Buông túi, giữ thăng bằng, dừng lại ở chỗ an toàn rồi báo công an nơi gần nhất. Đừng giằng co hay đuổi theo bằng xe.
Ba lô che đèn phanh thì có sao không?
Đèn phanh là thứ báo cho xe phía sau biết bạn đang dừng. Nếu túi che đèn phanh, xi nhan hoặc biển số, hãy dời túi về phía trước, hạ thấp hoặc đeo trên lưng. Kiểm tra bằng cách bóp phanh và nhìn từ phía sau trước khi đi.
Nhận xe ở Long Biên với hành lý
Thuê xe máy Nguyễn Hà ở Ngõ 5 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội (gần bến xe Gia Lâm), mở cửa 09:00–21:00 hằng ngày. Khi đến nhận xe với ba lô hoặc vali, bạn có thể hỏi xe nào có giá đèo hàng, thử buộc túi ngay tại cửa hàng và kiểm tra theo bảng ở trên trước khi đi. Nếu mang vali, xem thêm bài kéo vali đến nhận xe thuê. Gọi hoặc nhắn tin: 0334 699 969.
Nguồn đã đối chiếu
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật số 36/2024/QH15), Điều 33: hethongphapluat.com
- Tạp chí Luật sư Việt Nam, Các mức phạt cho lỗi chở hàng cồng kềnh trên xe máy năm 2025 (20/1/2025), dẫn Nghị định 168/2024/NĐ-CP: lsvn.vn
- Báo Pháp luật Việt Nam, Tìm 7 nạn nhân bị kẻ cướp giật đồ trên đường phố Hà Nội (12/4/2020): baophapluat.vn
- Báo Pháp luật Việt Nam, Cô gái bị cướp kéo lê hàng chục mét trên đường Hà Nội (14/5/2014): baophapluat.vn
