Đặt xe máy giúp bạn nước ngoài: giấy phép lái xe của người lái và tên trên hợp đồng thuê theo các văn bản

Bạn ở Hà Nội và một người bạn hoặc đồng nghiệp nước ngoài sắp đến, nhờ bạn đặt giúp một chiếc xe máy. Hai câu hỏi đặt ra ngay: giấy phép lái xe nào là việc của người cầm lái, và hợp đồng thuê ghi tên ai. Bài đối chiếu bảy nguồn: bốn văn bản pháp luật trên vbpl.vn, một trang của Bộ Công an và hai bài báo. Các nguồn không nói bạn “nên” đứng tên ai, vì vậy bài chỉ thuật lại điều văn bản ghi. Bài không thay tư vấn pháp lý cho một tình huống cụ thể, và không nguồn nào nêu quy định riêng của một cửa hàng cho thuê. Các bài khác về bằng lái và luật giao thông nằm trong chuyên mục giấy phép và quy định.

Giấy phép lái xe: giấy tờ của người cầm lái

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/01/2025. Khoản 1 Điều 56 ghi người lái xe phải có giấy phép lái xe còn điểm, còn hiệu lực, hợp với loại xe đang điều khiển, và phải mang theo giấy phép đó; câu này có cụm “trừ người lái xe gắn máy quy định tại khoản 4 Điều này”, còn các nguồn không nói cụm ấy áp dụng ra sao với khách nước ngoài. Điều 34 khoản 1 điểm g của Luật định nghĩa xe gắn máy là xe hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h, dung tích làm việc không lớn hơn 50 cm3 nếu là động cơ nhiệt (công suất không lớn hơn 04 kW nếu là động cơ điện); xe có dung tích trên mức đó không thuộc định nghĩa này. Điều 57 khoản 6 liệt kê giấy phép có giá trị sử dụng trong lãnh thổ Việt Nam:

Ba điểm b, c, d đều kèm điều kiện giấy phép phải phù hợp với loại xe được phép điều khiển. Khoản 8 điểm a ghi IDP cấp theo một mẫu thống nhất, thời hạn không quá 03 năm kể từ ngày cấp và phải phù hợp với thời hạn còn hiệu lực của giấy phép quốc gia.

Về hạng xe, khoản 1 Điều 57 ghi hạng A1 cấp cho người lái mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh đến 125 cm3 hoặc công suất động cơ điện đến 11 kW; hạng A cấp cho mô tô hai bánh trên mức đó. Điều 28 Thông tư 108 nói hạng xe của IDP tương ứng với hạng giấy phép Việt Nam theo Phụ lục XII; trang vbpl.vn đọc được không kèm phụ lục, và Điều 28 không nói IDP do nước nào cấp.

Giữ giấy phép nước ngoài hay đổi sang giấy phép Việt Nam: văn bản và hai bài báo

Thông tư 108/2026/TT-BCA của Bộ Công an ký ngày 29 tháng 6 năm 2026, có hiệu lực từ 01/07/2026, trừ một số nội dung về sát hạch áp dụng từ các mốc sau (Điều 41). Khoản 7 Điều 18 ghi người nước ngoài hoặc người Việt Nam cư trú ở nước ngoài có nhu cầu lái xe ở Việt Nam, nếu có giấy phép lái xe quốc gia thì phải làm thủ tục đổi sang giấy phép tương ứng của Việt Nam; nếu điều ước về giấy phép lái xe có Việt Nam tham gia quy định khác thì áp dụng điều ước đó.

Điều 24 khoản 1 nói việc xét đổi dành cho người nước ngoài cư trú, làm việc, học tập tại Việt Nam, có giấy phép quốc gia còn thời hạn và một trong các giấy tờ, trong đó có thị thực hoặc thẻ tạm trú còn thời hạn từ 90 ngày trở lên; điểm c liệt kê các giấy phép không được đổi, trong đó có IDP.

Luật 36 (Điều 57) và Thông tư 108 (Điều 18) đều không nhắc du khách ngắn ngày, và bài không chọn cách đọc nào cho họ. Hai bài báo cũng đọc khác nhau. Báo Gia Lai ngày 23/09/2026, ghi nguồn Chinhphu.vn và TVPL, viết du khách đến từ nước thành viên Công ước Viên phải mang cả IDP lẫn giấy phép quốc gia, chỉ xuất trình IDP là không đáp ứng, và Thông tư 108 không đổi IDP sang giấy phép Việt Nam. Bài trên tuoitre.vn ngày 10/05/2026, trao đổi với luật sư Huỳnh Văn Nông, viết người thuê “phải có GPLX quốc tế (IDP) đã được đổi sang GPLX Việt Nam” và dẫn Thông tư 12/2025/TT-BCA.

Điều 41 Thông tư 108 ghi Thông tư 12/2025 hết hiệu lực từ ngày Thông tư 108 có hiệu lực, trừ một số phần đến hết ngày 28 tháng 02 năm 2027. Bài chưa đọc Thông tư 12/2025, nên không nói văn bản ấy ghi gì về IDP.

Điều 9 Luật 36 và Điều 78 Luật Đường bộ: điều kiện đặt cho bên giao xe

Khoản 7 Điều 9 Luật 36, trong điều “Các hành vi bị nghiêm cấm”, ghi hành vi “Giao xe cơ giới, xe máy chuyên dùng cho người không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật để điều khiển xe tham gia giao thông đường bộ”. Luật Đường bộ số 35/2024/QH15 nêu ở khoản 1 Điều 78 dịch vụ cho thuê phương tiện để tự lái, gồm cả xe gắn máy và xe mô tô hai bánh. Khoản 2 đặt ba yêu cầu cho đơn vị kinh doanh loại dịch vụ này:

• chỉ được cho thuê khi người thuê có giấy phép lái xe đang còn điểm, còn hiệu lực, phù hợp với loại xe cho thuê (điểm a);
• không được bố trí lái xe cho người thuê (điểm b);
• phải ký hợp đồng cho thuê để tự lái với người thuê, kèm bản phô tô giấy phép lái xe của người thuê (điểm c).

Đây là yêu cầu đặt cho bên cho thuê. Điều 78 gọi chung là “người thuê” cả người ký hợp đồng lẫn người có giấy phép, và không nhắc người đặt xe giúp người khác.

Tên trên hợp đồng: điều Bộ luật Dân sự ghi

Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 nêu ở Điều 472 hợp đồng thuê tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho thuê giao tài sản cho bên thuê để sử dụng trong một thời hạn, bên thuê phải trả tiền thuê. Các điều gần chủ đề:

• Điều 475: bên thuê có quyền cho thuê lại tài sản đã thuê, nếu được bên cho thuê đồng ý;
• Điều 138 khoản 1: cá nhân có thể ủy quyền cho cá nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự; Điều 139 khoản 1: giao dịch do người đại diện xác lập với người thứ ba, trong phạm vi đại diện, làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện;
• Điều 673 khoản 2: người nước ngoài tại Việt Nam có năng lực pháp luật dân sự như công dân Việt Nam, trừ trường hợp pháp luật Việt Nam có quy định khác; Điều 674 khoản 2: khi người nước ngoài xác lập giao dịch dân sự tại Việt Nam, năng lực hành vi dân sự của họ được xác định theo pháp luật Việt Nam.

Đây là quy định chung, không điều nào nhắc xe máy hay việc đặt hộ, nên bài không kết luận người đặt hộ nên hay không nên đứng tên.

Những điều không nên làm, và nếu chưa chắc về giấy phép thì làm gì

• Không đặt xe khi chưa xem giấy phép của người sẽ lái (gợi ý chung): nhờ người bạn gửi trước ảnh giấy phép quốc gia và IDP nếu có, rồi đọc hạng xe và ngày hết hạn.
• Không coi việc cơ sở cho thuê đồng ý giao xe là bằng chứng giấy phép hợp lệ: Báo Gia Lai viết du khách không nên chỉ căn cứ vào việc cơ sở cho thuê đồng ý giao xe để kết luận người lái đủ điều kiện lái xe; đó là khuyến cáo của bài báo, không phải điều khoản của luật.
• Không dùng một bài báo thay cho văn bản: hai bài báo ở trên nói khác nhau về IDP.

Gợi ý chung, không phải điều các nguồn quy định:

1. Nếu người bạn có đủ hai loại giấy phép: đối chiếu ngày cấp của IDP (khoản 8 điểm a: không quá 03 năm) và hạng xe ghi trên giấy phép quốc gia, rồi hỏi cửa hàng cần xem giấy nào.
2. Nếu chỉ có giấy phép quốc gia: điểm c và d khoản 6 Điều 57 nói tới giấy phép của nước có điều ước hoặc thỏa thuận công nhận lẫn nhau; khoản 7 Điều 18 Thông tư 108 thì ghi người nước ngoài có nhu cầu lái xe ở Việt Nam và có giấy phép quốc gia phải làm thủ tục đổi, trừ khi điều ước quy định khác; các nguồn không nêu nước nào, nên hỏi cửa hàng cách họ xác nhận.
3. Nếu chỉ có IDP: khoản 8 điểm b Điều 57 ghi phải mang theo cả hai loại giấy phép, nên theo câu chữ ấy IDP đứng riêng là chưa đủ.
4. Nếu chưa biết nước của người bạn có thuộc Công ước Viên không: Điều 36 khoản 3 điểm c Thông tư 108 giao Cục Cảnh sát giao thông công bố, cập nhật hằng năm danh sách các nước tham gia Công ước Viên trên trang thông tin điện tử của Cục; bài chưa đọc trang đó.
5. Nếu người bạn đang cư trú, làm việc hoặc học tập ở Việt Nam: Điều 24 Thông tư 108 nêu thủ tục đổi giấy phép nước ngoài sang giấy phép Việt Nam.

Việc khớp tên trên hợp đồng với người lái khi nhờ đặt hộ được bàn ở bài Nhờ bạn đặt hộ hoặc chuyển cọc hộ: tên trên hợp đồng và người lái cần khớp thế nào. Nếu người bạn chỉ có giấy phép lái ô tô, xem bài Có bằng lái ô tô thì thuê xe máy được không: đối chiếu hạng giấy phép với loại xe ở đâu; các bước thuê nằm ở trang Thủ tục thuê xe máy ở Hà Nội: các bước và điều cần hỏi.

Những điều các nguồn chưa nói

• Không trang nào nói một cửa hàng cho thuê xe máy cụ thể chấp nhận giấy phép nào, hoặc cần giấy tờ gì của khách nước ngoài.
• Không trang nào nêu tên một quốc gia cụ thể tham gia Công ước Viên năm 1968, hoặc có thỏa thuận với Việt Nam về công nhận giấy phép; cũng không trang nào nhắc một công ước khác về IDP.
• Không trang nào nói riêng về việc đặt hoặc ký hợp đồng thuê xe máy giúp người khác; Bộ luật Dân sự chỉ có quy định chung về đại diện và ủy quyền.
• Luật 36 và Luật Đường bộ không nhắc hộ chiếu; Thông tư 108 nhắc hộ chiếu ở phần thủ tục đổi và cấp giấy phép, không coi đó là điều kiện để lái xe. Chỉ bài trên tuoitre.vn viết người cho thuê cần kiểm tra hộ chiếu, visa, thẻ tạm trú.
• Bản dịch giấy phép nước ngoài ra tiếng Việt chỉ xuất hiện trong hồ sơ đổi giấy phép và hồ sơ cấp IDP tại Việt Nam của Thông tư 108; không trang nào nói người lái bằng IDP phải có bản dịch.
• Bài không chép mức phạt: bài trên tuoitre.vn nêu mức phạt theo Nghị định 168/2024, còn bài chưa đọc nghị định đó.

Nguồn đã đối chiếu

• Quốc hội, Luật 36/2024/QH15, ngày 27 tháng 6 năm 2024, vbpl.vn cập nhật 29/03/2026: vbpl.vn: Luật 36/2024
• Bộ Công an, Thông tư 108/2026/TT-BCA, vbpl.vn cập nhật 15/07/2026: vbpl.vn: Thông tư 108/2026
• Bộ Công an, trang thuộc tính của Thông tư 108/2026/TT-BCA (Còn hiệu lực, hiệu lực 01/07/2026): vanban.bocongan.gov.vn
• Quốc hội, Luật Đường bộ 35/2024/QH15, hiệu lực 01/01/2025, vbpl.vn cập nhật 04/09/2026: vbpl.vn: Luật Đường bộ
• Quốc hội, Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13, hiệu lực 01/01/2017, vbpl.vn cập nhật 04/04/2026: vbpl.vn: Bộ luật Dân sự
• Báo Gia Lai điện tử, bài ngày 23/09/2026 về bằng lái của du khách nước ngoài: baogialai.com.vn
• Báo Pháp Luật TP.HCM, bài đăng trên tuoitre.vn ngày 10/05/2026 về cho người nước ngoài thuê xe máy: tuoitre.vn

Hỏi cửa hàng về giấy phép của người lái và tên trên hợp đồng

• Nên hỏi cửa hàng cần xem những giấy phép nào của người sẽ lái (giấy phép quốc gia, IDP hay cả hai), cần bản gốc hay ảnh, và hạng nào hợp với chiếc xe định thuê.
• Nên hỏi cửa hàng nếu bạn đặt giúp thì tên ai được ghi trên hợp đồng, người lái có được ghi tên không, và cửa hàng cần giấy tờ gì của người lái trước ngày nhận xe.

Số điện thoại của cửa hàng: 0334 699 969.