Thủ tục và đặt cọc
Mất xe thuê hoặc bị trộm: các nguồn nói gì về trách nhiệm bồi thường và điều khoản cần đọc trước khi ký
Khoảng 6 phút đọc
Xe thuê gửi qua đêm rồi bị mất cắp là điều người thuê có thể lo khi ký hợp đồng. Bài này đọc lại điều Bộ luật Dân sự nói về tài sản thuê bị mất, điều Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nêu về điều khoản không được đưa vào hợp đồng, và cách báo tin về tội phạm theo trang của Bộ Công an. Các trang không nói riêng về trộm cắp xe thuê, nên bài chỉ nêu điều các trang ghi, không kết luận ai chịu trách nhiệm và không nói điều khoản của cửa hàng nào.
Điều Bộ luật Dân sự nêu về tài sản thuê bị mất
| Điều | Nội dung theo bản đã đọc |
|---|---|
| Điều 479 | Bên thuê phải bảo quản tài sản thuê; nếu làm mất, hư hỏng thì phải bồi thường; không chịu trách nhiệm về hao mòn tự nhiên |
| Điều 351 | Bên có nghĩa vụ vi phạm nghĩa vụ thì phải chịu trách nhiệm dân sự; nếu không thực hiện đúng nghĩa vụ do sự kiện bất khả kháng thì không phải chịu trách nhiệm dân sự, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác |
| Điều 356 khoản 1 | Nghĩa vụ giao vật đặc định không được thực hiện thì bên bị vi phạm có quyền yêu cầu giao đúng vật đó; nếu vật không còn hoặc bị hư hỏng thì phải thanh toán giá trị của vật |
| Điều 482 | Khi bên thuê chậm trả tài sản thuê, bên thuê phải chịu rủi ro xảy ra đối với tài sản thuê trong thời gian chậm trả |
| Điều 329 khoản 2 | Tài sản thuê không còn để trả lại thì tài sản ký cược thuộc về bên cho thuê |
Điều 351, 356 và 329 có trong bản Bộ luật trên cổng văn bản Tòa án nhân dân tối cao (toaan.gov.vn); Điều 479 và đoạn Điều 482 về chậm trả nằm trong bài hỏi – đáp của Sở Tư pháp Tuyên Quang đề ngày 11/07/2023. Cùng bản Bộ luật, sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép. Các trang không nêu trộm cắp hay việc gửi xe qua đêm có được tính vào sự kiện đó không, và cũng không nêu Điều 356 có áp dụng cho việc trả xe thuê không. Bài về ký cược của Viện kiểm sát nhân dân TP. Hồ Chí Minh (không ghi ngày trong phần đã đọc) bình luận rằng khi tài sản thuê không còn, quyền sở hữu tài sản ký cược chuyển sang bên nhận ký cược.
Điều khoản về trách nhiệm trong hợp đồng với người tiêu dùng
Trang pháp luật của tỉnh Cà Mau (16/12/2024) viết rằng Điều 25 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 liệt kê điều khoản mà bên kinh doanh không được quy định trong hợp đồng giao kết với người tiêu dùng, hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung. Trang định nghĩa người tiêu dùng là người mua, sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cho mục đích tiêu dùng, sinh hoạt, không vì mục đích thương mại. Một số khoản liên quan đến trách nhiệm khi có thiệt hại:
- Khoản 1: hạn chế, loại trừ trách nhiệm do pháp luật quy định của bên kinh doanh, trừ khi pháp luật liên quan cho phép.
- Khoản 2: hạn chế, loại trừ quyền khiếu nại, khởi kiện của người tiêu dùng.
- Khoản 12: chế tài bất lợi hơn cho người tiêu dùng do vi phạm hoặc chấm dứt hợp đồng.
- Khoản 15: quy định trái nguyên tắc thiện chí, làm mất cân bằng quyền và nghĩa vụ theo hướng bất lợi cho người tiêu dùng.
Bài của Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đăng trên cổng Bộ Công Thương (moit.gov.vn) nhận định rằng Điều 25 trở thành cơ sở để xác định giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật theo Điều 123 Bộ luật Dân sự; đó là phân tích của bài, không phải lời văn của Điều 25. Hai trang không bàn về việc người thuê xe có được xem là người tiêu dùng, và bài không áp danh sách này vào điều khoản của một cửa hàng nào.
Khi nghi xe bị lấy cắp: cách báo tin
Trang hướng dẫn tố giác, báo tin về tội phạm của Bộ Công an (bocongan.gov.vn, không thấy ngày đăng) nêu các hình thức: trực tiếp đến tố giác; gửi bằng văn bản; qua điện thoại trực ban của cơ quan có thẩm quyền; qua hòm thư điện tử hoặc ứng dụng VNeID; qua đơn, thư gửi bưu điện. Trang viết rằng cơ quan điều tra của Công an nhân dân tổ chức trực ban hình sự 24/24 giờ, và các đơn vị tiếp nhận gồm cả Công an xã, phường, thị trấn, Đồn Công an. Trang không nói riêng về xe máy và không nêu số điện thoại khẩn cấp.
Về việc báo cho bên cho thuê, các trang đã đọc không nêu thời hạn hay cách thức, nên đó là điểm nên hỏi trước khi ký. Cách hỏi về đền bù khi xước, gãy gương hay mất chìa có trong bài Xước nhẹ, gãy gương, mất chìa: hỏi rõ cách tính đền bù trước khi nhận xe; các câu hỏi chung khi thuê xe có ở trang Câu hỏi thường gặp khi thuê xe máy.
Điểm nên đọc trong hợp đồng trước khi ký
- Mất xe được tính thế nào: bồi thường toàn bộ hay theo cách tính khác, và giá trị xe xác định ra sao?
- Xe gửi qua đêm ở đâu thì được xem là bảo quản, và có điều khoản nào về nơi gửi không?
- Phải báo cho bên cho thuê khi nào, bằng cách nào, và có phải nộp giấy tờ gì không?
- Khoản cọc hay ký cược được xử lý ra sao nếu xe không còn để trả?
Bốn câu trên là gợi ý của bài, không phải điều luật bắt buộc.
Những điều các nguồn chưa nói
- Không trang nào nói riêng về xe máy thuê bị trộm cắp hoặc mất khi gửi qua đêm.
- Không trang nào nêu mức bồi thường khi xe thuê mất, hay cách xác định giá trị xe.
- Không trang nào xếp người thuê xe vào nhóm người tiêu dùng của luật.
- Không trang nào nêu thời hạn báo cho bên cho thuê khi tài sản thuê bị mất.
Nguồn đã đối chiếu
- Tòa án nhân dân tối cao, cổng văn bản, Bộ luật Dân sự: toaan.gov.vn: điều về thuê và trách nhiệm
- Sở Tư pháp Tuyên Quang, hỏi – đáp về hợp đồng thuê tài sản, 11/07/2023: Tuyên Quang: hợp đồng thuê tài sản
- VKSND TP. Hồ Chí Minh, bài về ký cược: vkstphcm.gov.vn: ký cược
- Cà Mau, trang pháp luật, 16/12/2024: Cà Mau: điều khoản không được phép
- Bộ Công Thương, bài của Ủy ban Cạnh tranh quốc gia: moit.gov.vn: hợp đồng theo mẫu
- Bộ Công an, hướng dẫn tố giác tội phạm: bocongan.gov.vn: tố giác
Hỏi cửa hàng về xe mất hoặc bị trộm
- Hợp đồng có điều khoản về xe bị mất cắp không, nằm ở đâu, và giá trị xe để tính được xác định thế nào?
- Nếu xe mất, hạn báo, cách báo và cách xử lý khoản cọc, nếu có, được ghi thế nào?
Số điện thoại của cửa hàng: 0334 699 969.