Xe ga
Phanh kết hợp CBS trên xe ga: bóp tay phanh trái hay cả hai tay, và cảm giác khác xe số ra sao
Khoảng 5 phút đọc
Trên xe số, tay phải giữ phanh trước còn chân phải đạp phanh sau. Lên xe ga, chân phải bỗng không còn việc gì và cả hai phanh đều nằm ở hai tay. Có xe ga còn có hệ thống phanh kết hợp, gọi là CBS, nên khi bóp tay phanh sau, phanh trước cũng ăn theo một phần (cách nối khác nhau tùy xe). Câu hỏi đầu tiên khi mới lên xe ga là bóp tay phanh trái hay bóp cả hai tay, và cảm giác phanh khác xe số ra sao. Bài này giải thích CBS là gì, cách biết xe bạn có CBS hay không, và cách bóp phanh cho đúng.
Phanh kết hợp CBS là gì
CBS là viết tắt của combined braking system, nghĩa là hệ thống phanh kết hợp. Thay vì hai phanh hoàn toàn độc lập, một cơ cấu truyền lực làm việc phanh ở một tay cũng kéo theo phanh còn lại, ví dụ kéo thêm một phần phanh trước khi bạn bóp tay phanh sau. Mục đích là giúp người lái phanh ổn định hơn, vì phanh sau đơn thuần dễ khiến bánh sau trượt, còn phanh trước đơn thuần dễ làm đầu xe chúi.
Cách phân chia lực giữa hai bánh phụ thuộc vào thiết kế của từng xe. Có xe ga dùng CBS, có xe ga hai phanh độc lập. Vì vậy câu trả lời cho việc “bóp tay nào” phải bắt đầu bằng việc biết xe của bạn thuộc loại nào, không thể đoán từ tên xe hay kiểu dáng.
Cách biết xe có CBS hay không
- Nhìn nhãn hoặc tem trên xe. Một số xe dán chữ CBS gần tay lái, trên yếm hoặc ở phần giới thiệu tính năng.
- Đọc sách hướng dẫn của xe, nếu cửa hàng có đưa. Phần phanh sẽ ghi rõ xe dùng loại phanh nào.
- Hỏi cửa hàng lúc nhận xe: xe này có phanh kết hợp không, tay nào điều khiển bánh nào.
- Đừng đoán bằng cảm giác phanh. Nếu chưa rõ xe có CBS không, cứ dùng cả hai tay và hỏi cửa hàng khi nhận xe.
Đừng thử bóp mạnh khi đang chạy nhanh để xem xe phản ứng thế nào: bạn chưa biết xe có phanh kết hợp hay không.
Bóp tay nào, bóp mạnh bao nhiêu
| Tình huống | Cách bóp gợi ý |
|---|---|
| Giảm tốc bình thường | Bóp nhẹ cả hai tay cùng lúc, tăng dần lực |
| Dừng đèn đỏ | Bóp đều cả hai tay trong lúc xe chậm lại, rồi giữ một tay khi đã dừng |
| Phanh gấp trên đường khô | Bóp cả hai tay, tăng lực nhanh nhưng đều, giữ thân thẳng và nhìn phía trước |
| Đường ướt hoặc có cát | Bóp rất nhẹ và sớm hơn, tránh bóp dứt khoát một tay |
| Vào cua | Giảm tốc trước cua, không bóp mạnh khi đang nghiêng xe |
Với xe có CBS, thói quen dùng cả hai tay vẫn nên giữ. Nếu bạn chỉ dùng tay trái, phần lực truyền xuống phanh trước có thể không đủ khi bạn cần dừng gấp. Nếu xe hai phanh độc lập mà bạn chỉ bóp một tay, bạn bỏ phí một phần đáng kể khả năng phanh, nhất là khi không dùng phanh trước. Dùng cả hai tay là cách an toàn cho cả hai loại.
Khác với xe số ở đâu
- Không còn bàn đạp phanh: chân phải của người quen xe số có thể vô thức đi tìm bàn đạp. Hãy để chân phải yên trên sàn để chân.
- Tay trái là phanh: tay trái của người quen xe côn tay có thể vô thức đi tìm côn, nhưng ở xe ga tay đó là phanh (hãy xác nhận trên xe bạn nhận). Bóp nhầm trong lúc đang quen sẽ làm xe giảm tốc đột ngột.
- Tay phanh có thể nhạy hơn bạn quen: độ nhạy khác nhau tùy từng xe, nên hãy làm quen bằng cách bóp nhẹ ở chỗ vắng.
- Phanh trước gấp thì đầu xe chúi: phanh trước đột ngột dồn tải lên bánh trước, bánh sau nhẹ đi, ở xe nào cũng vậy, nên hãy bóp tăng dần.
CBS không phải là ABS
Hai thứ này dễ bị nhầm với nhau. CBS chia lực giữa hai phanh. ABS ngăn bánh xe bị khóa cứng khi phanh gấp bằng cách nhả và bóp phanh rất nhanh. Một chiếc xe có CBS chưa chắc có ABS. Nếu xe bạn không có ABS, bóp phanh quá mạnh vẫn có thể làm bánh bị khóa, nhất là trên mặt đường ướt. Đừng cho rằng CBS giúp bạn phanh gấp tuyệt đối an toàn.
Những câu nên hỏi khi nhận xe ga
- Xe này có phanh kết hợp không, hay hai phanh độc lập?
- Tay trái và tay phải điều khiển bánh nào?
- Xe có ABS không? Nếu có, bạn sẽ nhận ra nó thế nào khi phanh gấp?
- Tay phanh hiện tại có chắc không, và có tiếng rít hay cảm giác lạ nào bạn nên biết không?
Câu trả lời của cửa hàng cho từng xe cụ thể mới là điều bạn nên dựa vào.
Bài tập làm quen ở chỗ vắng
- Nhìn gương, chắc chắn phía sau không có xe bám sát, rồi chạy chậm theo đường thẳng, bóp nhẹ tay trái rồi nhả, quan sát phản ứng của xe.
- Lặp lại với tay phải.
- Bóp cả hai tay cùng lúc, tăng lực dần cho tới khi dừng hẳn. Làm vài lần (ví dụ năm lần).
- Tăng tốc độ một chút, dừng từ tốc độ bạn chạy trong phố, vẫn bóp đều và nhìn phía trước.
- Thử trên mặt đường khô, không làm trên mặt ướt khi chưa quen.
Nếu cảm giác phanh lạ, tay phanh mềm hoặc xe lệch khi phanh, đừng chạy tiếp: báo ngay cho cửa hàng. Bài Lâu rồi không cầm lái: tập lại thăng bằng, phanh và quay đầu ở nơi vắng trước khi vào phố đông có thêm bài tập phanh ở chỗ vắng. Các xe ga của cửa hàng được giới thiệu ở trang thuê xe ga Hà Nội, và bạn có thể hỏi loại phanh của từng xe qua số 0334 699 969.