Theo dấu các cửa ô xưa của Thăng Long: một tuyến chạy xe nối những nơi còn tên ô

Năm cửa ô trong bài hát “Tiến về Hà Nội” nay là năm cái tên trên bản đồ, nhưng chỉ một nơi còn cổng để đứng ngắm. Bài này ghép chúng thành một tuyến đi xe máy theo các cửa ô Hà Nội: ghé theo thứ tự nào, mỗi điểm các trang ghi còn gì, nút nào được báo chí nêu là ùn ứ giờ cao điểm và dừng xe ra sao cho khỏi vướng dòng xe. Chi tiết lấy từ bảy trang đọc ngày 27/10/2026: hai trang của thành phố Hà Nội, hai bài của Trung tâm Lưu trữ quốc gia I và ba bài báo. Bài không chỉ đường từng ngã rẽ, không thay biển báo tại chỗ; chỗ để xe quanh từng điểm chưa có trang nào ghi.

Từ 21 cửa ô đến năm cái tên còn được nhắc

Theo bài “Câu chuyện cửa ô xưa” của Trung tâm Lưu trữ quốc gia I (02/10/2024), năm 1749 chúa Trịnh Doanh cho đắp một tòa thành đất bao quanh hoàng thành Thăng Long và mở 8 cửa. Số cửa ô sau đó đổi theo từng thời (các trang không nói vì sao từ 8 cửa lên 21): “Bắc thành dư địa chí” đầu thế kỷ XIX ghi 21, bản đồ năm 1831 ghi 16, bản đồ năm 1866 còn 15 và con số này giữ nguyên trên bản đồ năm 1873.

VietnamPlus (10/10/2024) kể năm cái tên nhạc sĩ Văn Cao nhắc đến là Ô Quan Chưởng, Ô Cầu Dền, Ô Đống Mác, Ô Cầu Giấy và Ô Chợ Dừa, nay đều là nút giao hoặc khu vực trong thành phố. Bài lưu trữ năm 2025 gọi Ô Quan Chưởng là cửa ô duy nhất còn tồn tại trong năm cửa ô cổ, Hànộimới nói là duy nhất trong 21 cửa ô.

Năm điểm dừng theo thứ tự gợi ý

Vị trí trong bảng chép theo VietnamPlus ngày 10/10/2024; cột cuối ghi điều các trang nói còn lại ở mỗi nơi.

Thứ tự là gợi ý của bài, suy từ hướng các trang ghi: Hànộimới đặt Ô Quan Chưởng ở phía Đông tòa thành đất; VietnamPlus ghi dấu vết Ô Đống Mác ở phía Đông Nam Hà Nội, Ô Chợ Dừa ở phía Nam và Ô Cầu Giấy ở phía Tây kinh thành; Ô Cầu Dền không có hướng nhưng nằm không xa Ô Đống Mác và cùng chạm phố Trần Khát Chân. Xếp vậy là đi vòng theo chiều kim đồng hồ từ Đông sang Tây.

Không trang nào đo khoảng cách giữa các cửa ô nên bài không nêu quãng đường hay thời gian chạy; 16 km mà VietnamPlus ghi là chiều dài vòng lũy đất cũ, không phải độ dài tuyến xe. Trước khi đi, đặt năm điểm trên ứng dụng bản đồ để xem đường và quãng thực tế.

Ở từng điểm: nhìn gì và dừng xe thế nào

• Ô Quan Chưởng. Hànộimới (18/09/2026) ghi mặt trước còn ba chữ Hán “Đông Hà Môn”, bên trái cửa chính có tấm bia đá Tổng đốc Hoàng Diệu cho đặt năm 1881, trong vọng lâu bốn mái có ban thờ nhỏ tưởng niệm viên Chưởng cơ và binh lính hy sinh năm 1873. Cổng thông tin Hà Nội ghi lễ khánh thành tu bổ giai đoạn 1 ngày 4/1/2011, trong đó có phục hồi cánh cổng bằng gỗ lim.
• Ô Đống Mác. VietnamPlus kể Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, trong “Thượng kinh ký sự”, ra cửa Ô Ông Mạc từ lúc trời còn trăng, khi cửa thành chưa mở. Nay chỉ còn tên ở cuối phố Lò Đúc.
• Ô Cầu Dền. Theo lời các bô lão VietnamPlus dẫn, xưa có dòng sông chảy qua, hai bên bờ có luống rau màu, nhiều nhất là rau dền, nên chiếc cầu và cửa ô mang tên ấy. Dưới triều Nguyễn, VietnamPlus viết, đây là cửa ô chính nối Thăng Long với các tỉnh phía Nam.
• Ô Chợ Dừa. VietnamPlus viết ngôi chợ nhỏ họp dưới hàng dừa gần cửa ô giải thích phần nào cái tên, và văn nhân, sĩ tử xưa đi qua đây để tới Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Ai muốn ghép thêm điểm ấy có thể đọc bài Đi Văn Miếu–Quốc Tử Giám bằng xe máy: cổng vào, vé và điểm nên xem.
• Ô Cầu Giấy. VietnamPlus viết chữ “cầu” ở đây là cầu bán hàng, nơi dân làng giấy Yên Hòa dựng lán bày giấy, không phải cây cầu qua sông. Bài lưu trữ năm 2024 lại nhắc một cửa ô khác, Tây Dương, ở trước cây cầu Giấy bắc qua sông Tô, nên khi gõ tên Cầu Giấy vào bản đồ, xem điểm hiện ra có đúng chỗ giao Sơn Tây – Nguyễn Thái Học không.

Không trang nào chỉ chỗ gửi xe gần cửa ô nào. Gợi ý chung, chưa kiểm tra tại chỗ: ở Ô Quan Chưởng, tìm điểm gửi xe có người trông ở phố lân cận rồi đi bộ tới ngã tư; bài Gửi xe máy thuê ở Hà Nội: giữ vé, hỏi phí và nhận lại xe nói về giữ vé và hỏi phí. Ở bốn điểm còn lại (cũng là gợi ý chung): đi qua nút rồi tìm chỗ được phép dừng, xem biển báo tại chỗ, dừng hẳn mới cầm điện thoại.

Ô Chợ Dừa giờ cao điểm: các trang tháng 10/2026 ghi gì

Tiền Phong (05/10/2026) tả phố Ô Chợ Dừa ùn ứ trong khung giờ cao điểm sáng 5/10, khi Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục vừa thông xe kỹ thuật và rào thi công xén dải phân cách làm hẹp mặt đường. Ông Trần Hữu Bảo, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, nói tuyến bắt đầu từ nút ngã sáu Ô Chợ Dừa có mật độ phương tiện thuộc nhóm cao nhất Thủ đô. Với đoạn từ số nhà 34 đến số 80, Sở chọn xén dải phân cách giữa để chia 3 làn xe mỗi chiều; theo Giám đốc Ban Duy tu các công trình hạ tầng giao thông Hà Nội, đơn vị thi công phấn đấu xong trước ngày 10/10.

Trang của Sở Xây dựng (02/10/2026) đăng thông báo 1442/TB-SXD về điều chỉnh tổ chức giao thông đường Ô Chợ Dừa; phần chữ trên trang không kể chi tiết. Chưa trang nào xác nhận việc mở rộng đã xong. Từ đó:

• Xếp Ô Chợ Dừa vào lúc ngoài giờ đi làm và tan tầm, xem lớp tình trạng giao thông trên bản đồ trước khi tới (gợi ý chung).
• Đi theo vạch sơn và biển báo đang có tại chỗ, vì các trang tháng 10/2026 nói cách tổ chức giao thông ở đây đang được điều chỉnh; chi tiết có thể đã đổi từ ngày các trang đăng, nên xem lại trang của Sở Xây dựng Hà Nội trước khi đi.
• Tiền Phong ghi xe dừng đỗ sát mép đường ở cả hai phía làm hẹp phần đường chạy, nên đừng tấp vào mép đường quanh nút để chụp ảnh.

Những điều không nên làm trên tuyến cửa ô

• Không dừng giữa ngã tư, ngã sáu hay trên vạch người đi bộ để tìm dấu tích; VietnamPlus ghi Ô Cầu Dền không còn dấu vết.
• Không dựng xe sát chân ba cửa vòm hoặc bậc thang Ô Quan Chưởng để lấy góc ảnh, không trèo tường, tựa người hay dán gì lên tấm bia đá.
• Không lên vọng lâu khi chưa rõ có được phép: không trang nào nói khách được lên, và trong vọng lâu có ban thờ.
• Không len vào rào thi công hoặc đi ngược chiều để tránh đoạn ùn.

Nếu không thấy dấu tích hoặc gặp đoạn đang ùn thì làm gì

1. Đi qua Ô Đống Mác hoặc Ô Cầu Dền mà không thấy gì: đúng như trang ghi, nơi đây chỉ còn tên hoặc không còn dấu vết. Đọc trước phần vị trí trong bài VietnamPlus để biết cửa ô xưa nằm ở nút nào, không dừng giữa đường để tìm.
2. Gặp ùn ứ hoặc rào chắn ở Ô Chợ Dừa: bỏ điểm này, đi tiếp Ô Cầu Giấy và quay lại vào giờ khác.
3. Lạc khỏi tuyến: tấp vào chỗ an toàn, dừng hẳn rồi mới mở bản đồ.
4. Xe có dấu hiệu lạ giữa nút giao: giảm tốc từ từ, bật xi nhan, tấp vào lề khi còn điều khiển được, không tự tháo sửa và báo cho cửa hàng; bài Xe chết máy giữa ngã tư hoặc trên cầu lúc đông xe: đưa xe ra chỗ an toàn rồi mới gọi ai bàn riêng về xe chết máy giữa nút đông.

Những điều các nguồn chưa nói

• Không trang nào nêu quãng đường hay thời gian chạy giữa hai cửa ô bất kỳ, và không trang nào chỉ chỗ gửi xe.
• Không trang nào ghi giờ mở cửa, giá vé hay việc khách có được lên vọng lâu Ô Quan Chưởng.
• Không trang nào nêu giờ cao điểm theo khung giờ cho các nút này; Tiền Phong tả một buổi sáng ngày 5/10/2026.
• Các trang khác nhau ở vài điểm: năm công nhận di tích là 1994 theo VietnamPlus, 1995 theo Hànộimới; tấm bia đặt năm 1881 theo ba trang, nhưng bài lưu trữ năm 2024 ghi năm Tự Đức thứ 34 (1882). Ở Ô Chợ Dừa, chú thích ảnh của VietnamPlus kể Tây Sơn trong sáu phố, phần thân bài kể Nguyễn Lương Bằng.
• Không trang nào nói về xe thuê.

Nguồn đã đối chiếu

• Cổng thông tin điện tử Thành phố Hà Nội, bài ngày 04/01/2011: Khánh thành tu bổ Ô Quan Chưởng
• Trung tâm Lưu trữ quốc gia I (archives.org.vn), 22/05/2025: Ô Quan Chưởng – Biểu tượng kiến trúc
• Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, 02/10/2024: Câu chuyện cửa ô xưa
• VietnamPlus, báo của Thông tấn xã Việt Nam, 10/10/2024: Đi tìm dấu tích 5 cửa ô
• Báo Hànộimới, 18/09/2026: Ô Quan Chưởng: Nơi lưu giữ ký ức Hà Nội xưa
• Báo Tiền Phong, 05/10/2026: Ô Chợ Dừa ùn ứ vì xén dải phân cách
• Trang thông tin điện tử Sở Xây dựng Hà Nội, 02/10/2026: Điều chỉnh tổ chức giao thông đường Ô Chợ Dừa

Hỏi cửa hàng trước khi chạy tuyến cửa ô

• Nên hỏi cửa hàng xe có kèm khóa phụ không và nên khóa thế nào khi để xe ở điểm gửi gần Ô Quan Chưởng rồi đi bộ tới cổng.
• Nên hỏi cửa hàng cần gọi số nào và báo những gì nếu xe chết máy hoặc thủng lốp gần một nút đông như Ô Chợ Dừa.

Số điện thoại của cửa hàng: 0334 699 969.