Trước khi đổ xăng nhìn gì ở cột bơm: số về 0, tên loại xăng, tem kiểm định và những điều mắt không thấy

Người thuê xe máy có lúc phải tự đổ xăng ở một cây xăng lạ và chưa biết nên nhìn gì trên cột bơm trước khi mở nắp bình. Bài này đọc tám trang của Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, hai Sở Khoa học và Công nghệ và Báo Nhân Dân, để xem các trang nói gì về ba điều người đổ xăng tự xem được trước lúc bơm: các con số trên cột bơm đã về 0 chưa, tên loại xăng, dấu và tem kiểm định. Bài nêu điều từng trang ghi kèm ngày của trang, và đánh dấu chỗ nào là gợi ý chung của bài. Bài không thay hướng dẫn của hãng xe, không nhận định cây xăng cụ thể nào đúng hoặc sai và không phải tư vấn pháp lý.

Ba thứ có thể nhìn trước khi bơm và một thứ mắt không thấy

Số về 0: làm được ngay, nhưng chưa đủ để kết luận

Báo Nhân Dân (22/02/2016) khuyên người đổ xăng yêu cầu nhân viên trả về “0” trên cột đo trước khi bơm; bài báo nói việc này nhằm ngăn hành vi “bơm nối”. Cùng bài, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Đồng Nai nói chiêu bấm số khống, bơm không đưa về số 0 đã cũ và các cây xăng không tiếp tục dùng. Thay vào đó là cách tinh vi hơn: gắn chíp cảm biến vào trụ bơm để can thiệp mạch điều khiển, làm hệ thống đo sai lệch với giá trị thực.

Bài báo tả một vụ ở Hà Nội: cả sáu cột bơm tại hai cửa hàng đều gắn chíp điện tử, được nhân viên cây xăng điều khiển từ xa; khách mua 20 lít xăng chỉ được bơm thực tế khoảng 19 lít. Chi cục trưởng Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Đồng Nai cho biết chỉ cần một nút bấm, thao tác nhẹ ở công tắc nguồn là có thể chuyển từ chương trình sai sang chương trình đúng. Công văn 2773/TĐC-ĐL của Tổng cục (29/8/2023, nêu trên tcvn.gov.vn và trong công văn 1911/SKHCN-TTr của Sở Khoa học và Công nghệ Huế) nêu truyền thông có phản ánh hình thức vi phạm tinh vi, phức tạp, ví dụ dùng cầu dao điện; hai trang này không nhắc đến chíp.

Theo cách đọc của bài, nhìn số về 0 là việc nhỏ, làm trước khi bơm, nhưng các trang không nói nó đủ để biết cột bơm đo đúng. Gợi ý chung của bài:

1. Trước khi nhân viên bơm, nhìn màn hình cột bơm xem các con số đã về 0 chưa.
2. Chưa về 0 thì nói nhân viên đưa về 0 rồi mới bơm.
3. Bơm xong, đọc số lít và số tiền trên màn hình, đối chiếu với số tiền được báo.

Tên loại xăng: các trang ghi E5RON92 và E10RON95

Trang của Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số (Bộ Công Thương, 01/06/2026) ghi rằng từ 0h ngày 1/6/2026 xăng E10 được dùng trên toàn quốc thay thế xăng khoáng RON95. Trang nhắc Thông tư số 50/2025/TT-BCT ngày 07/11/2025: từ 01/6/2026 xăng không chì phải phối trộn thành E10, còn E5RON92 tiếp tục được phối trộn đến hết 31/12/2030. Trang Bộ Công Thương ngày 28/05/2026 dẫn lời Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: mục tiêu chính của việc duy trì E5RON92 là phục vụ những dòng phương tiện cũ và chưa tương thích với E10. Bộ cũng khuyến cáo, với phương tiện quá cũ, ít sử dụng hoặc hệ thống nhiên liệu chưa được bảo dưỡng phù hợp, kiểm tra hệ thống nhiên liệu và dùng nhiên liệu đúng khuyến cáo của nhà sản xuất.

Trang Cục cũng ghi cột bơm đang dùng cho RON95 khoáng phải làm sạch, cải tạo, nâng cấp cho phù hợp E10RON95, nhưng không nói cột bơm ghi tên loại xăng thế nào. Vì vậy phần còn lại là gợi ý chung của bài: đọc tên loại xăng nhân viên định bơm, đặt cạnh nhãn ở nắp bình hoặc sách hướng dẫn của xe; chưa khớp hoặc chưa rõ thì hỏi cửa hàng cho thuê trước khi đổ. Cách đọc nhãn có trong bài Xe thuê nên đổ xăng E5 hay RON95: đọc nhãn nắp bình xăng và sách hướng dẫn thế nào.

Dấu và tem kiểm định: điều đã ghi và điều chưa ghi

Văn bản 441/SKHCN-TĐC của Sở Khoa học và Công nghệ Đồng Nai (14/05/2026) viện dẫn Luật Đo lường và Thông tư 23/2013/TT-BKHCN: cột đo xăng dầu thuộc Danh mục phương tiện đo nhóm 2, phải có các biện pháp kiểm soát gồm phê duyệt mẫu, kiểm định ban đầu, kiểm định định kỳ và kiểm định sau sửa chữa; chu kỳ kiểm định là 12 tháng.

• Phải dừng dùng cột bơm: văn bản ghi khi thương nhân, trong quá trình chuyển đổi, vận hành hoặc tự kiểm tra, phát hiện sai số không bảo đảm yêu cầu, cột bơm hư hỏng, chứng chỉ, dấu hoặc tem kiểm định bị mất, hư hỏng, hoặc phải sửa chữa bộ phận đã niêm phong, kẹp chì thì phải dừng sử dụng và kiểm định trước khi đưa cột bơm vào dùng.
• Đổi sang E10RON95: không bắt buộc kiểm định lại nếu đồng thời đủ bốn điều kiện, trong đó có chứng chỉ kiểm định còn thời hạn và việc đổi mặt hàng không làm thay đổi cấu trúc, chương trình điều khiển, đặc tính đo lường chính. Đây là hướng dẫn của một địa phương; bài không biết nơi khác ghi thế nào.

Trang tcvn.gov.vn (19/08/2019) cho biết Thông tư 15/2015/TT-BKHCN ngày 25/8/2015 thay Thông tư 11/2010/TT-BKHCN, với các biện pháp như không kiểm định cột đo cũ nát, chắp vá. Trang của Bộ Khoa học và Công nghệ ghi văn bản 01/VBHN-BKHCN ngày 22/01/2026, nhan đề “Thông tư quy định về đo lường, chất lượng trong kinh doanh xăng dầu”, trạng thái “Văn bản còn hiệu lực”; trang không nói văn bản này gộp hoặc sửa văn bản nào, và bài chưa đọc được toàn văn vì chỉ có tệp PDF.

Gợi ý chung của bài: nhìn trên cột bơm có tem hoặc dấu kiểm định không và còn nguyên không; không thấy hoặc rách thì hỏi nhân viên. Các trang không tả tem trông ra sao, dán ở đâu, nên bài không hướng dẫn đọc tem.

Những điều không nên làm

• Không coi số về 0 là bằng chứng cột bơm đo đúng: theo Báo Nhân Dân, chíp gắn trong trụ bơm vẫn có thể làm số đo lệch.
• Không chạm vào, bóc hoặc cạy tem, dấu, niêm phong để xem (gợi ý chung của bài).
• Không vội kết luận cây xăng gian lận: bài báo viết muốn biết chính xác phải có cơ quan đủ thẩm quyền kiểm tra, xử lý.

Nếu số không về 0, tem rách hoặc tên xăng lạ thì làm gì

1. Chưa bơm: nói nhân viên đưa về 0, hoặc sang cây xăng khác nếu còn băn khoăn (gợi ý chung của bài).
2. Không thấy tem hoặc dấu kiểm định, hoặc tem rách: hỏi nhân viên; vẫn chưa yên tâm thì đổ ở chỗ khác (gợi ý chung của bài).
3. Tên xăng chưa khớp nhãn nắp bình: dừng lại và gọi bên cho thuê xe trước khi bơm (gợi ý chung của bài).
4. Đã bơm và còn nghi ngờ: Báo Nhân Dân nêu người dân có thể yêu cầu cửa hàng xăng đo đối chứng bằng ca đong, bình đong tiêu chuẩn có sẵn tại cửa hàng, hoặc phản ánh tới cơ quan có thẩm quyền. Nên giữ hóa đơn nếu có và báo cho cửa hàng cho thuê (gợi ý chung của bài).
5. Phản ánh: công văn của Tổng cục đề nghị Sở Khoa học và Công nghệ các tỉnh, thành phố chỉ đạo Chi cục và Thanh tra Sở theo dõi, xử lý thông tin phản ánh về dấu hiệu vi phạm đo lường; các trang không nêu đầu mối cụ thể ở Hà Nội.

Nếu xe giật hoặc tắt máy ngay sau khi đổ, xem bài Xe giật rồi tắt máy ngay sau khi đổ xăng ở cây xăng ven đường: giữ biên lai và báo cửa hàng. Muốn đọc thêm về cách chọn loại xăng và trả tiền, xem Đổ xăng cho xe máy thuê: chọn nhiên liệu, kiểm tra và thanh toán; các câu trả lời ngắn khác có ở trang Câu hỏi thường gặp khi thuê xe máy.

Những điều các nguồn chưa nói

• Không trang nào tả tem hoặc dấu kiểm định trông ra sao, dán ở vị trí nào trên cột bơm, hoặc có in ngày hết hạn không; cụm “tem kiểm định” chỉ xuất hiện ở công văn của Đồng Nai.
• Không trang nào nói cột bơm hoặc hóa đơn ghi tên loại xăng ra sao; E5RON92 và E10RON95 chỉ được nêu ở mức chính sách.
• Không trang nào nhắc hóa đơn khi mua xăng; trang tcvn.gov.vn (2019) chỉ nhắc thiết bị ghi in chứng từ và việc sẵn sàng cung cấp kết quả đo cho khách hàng khi có yêu cầu.
• Không trang nào nhắc thuê xe hoặc người thuê xe.
• Không trang nào nêu mức sai số cho phép của cột bơm hoặc cách tự đo; Báo Nhân Dân chỉ nêu ví dụ vi phạm.
• Lời khuyên trả về “0” chỉ có ở bài năm 2016; không trang nào năm 2023 hoặc 2026 nhắc lại.
• Các trang không nêu số điện thoại hoặc địa chỉ cơ quan tiếp nhận phản ánh về cột bơm ở Hà Nội, ngoài thông tin liên hệ chung của từng trang web.
• Trang tcvn.gov.vn viết “cầu dao điện”, trang Huế viết “cầu giao điện” cho cùng công văn 2773/TĐC-ĐL. Tin của Bộ Công Thương (28/05/2026) ghi Thông tư 50/2025/TT-BCT ban hành “cuối năm 2026” nhưng cùng câu ghi ngày 7/11/2025; bài theo ngày này, trang Cục cũng ghi 07/11/2025.
• Bài chưa đọc toàn văn Thông tư 15/2015/TT-BKHCN, Thông tư 23/2013/TT-BKHCN và quy trình kiểm định ĐLVN 10:2017, nên không nêu điều khoản cụ thể.

Nguồn đã đối chiếu

• Báo Nhân Dân, 22/02/2016: nhandan.vn: mánh lới gian lận ở cột bơm
• Văn bản 441/SKHCN-TĐC ký 14/5/2026 (Sở KH&CN Đồng Nai), đăng trên trang Sở Công Thương: sct.dongnai.gov.vn: hướng dẫn kiểm định cột đo
• tcvn.gov.vn (Tổng cục TCĐLCL), bài ngày 25/9/2023: tcvn.gov.vn: tăng cường quản lý đo lường
• Công văn 1911/SKHCN-TTr, 08/9/2023 (Sở KH&CN Huế): skhcn.hue.gov.vn: công văn 1911
• Trang tcvn.gov.vn, bản tin ngày 19/08/2019: tcvn.gov.vn: kiểm soát phương tiện đo xăng dầu
• mst.gov.vn, trang văn bản 01/VBHN-BKHCN (22/01/2026): mst.gov.vn: 01/VBHN-BKHCN
• Cục KH, CN và CĐS (Bộ Công Thương), tin ngày 1/6/2026: khcn.gov.vn: xăng E10 triển khai
• moit.gov.vn, tin ngày 28/5/2026: moit.gov.vn: xăng sinh học E10

Hỏi cửa hàng về việc đổ xăng cho xe thuê

• Nên hỏi cửa hàng loại xăng nào hợp với xe thuê và loại đó được ghi ở đâu trên xe hoặc trong tài liệu đi kèm.
• Nên hỏi cửa hàng nếu thấy điều khác lạ ở cột bơm hoặc sau khi đổ thì báo cho ai, và nên giữ lại những gì.

Số điện thoại của cửa hàng: 0334 699 969.