Xe ga hay xe số khi đi phố đông, tắc đường ở Hà Nội?

Trong phố đông Hà Nội, nơi xe dừng rồi chạy lại hàng chục lần mỗi buổi, xe ga dễ điều khiển hơn với đa số người thuê: không phải sang số, không lo quên số, hai tay luôn đặt sẵn trên hai phanh. Xe số đòi hỏi tập trung hơn ở mỗi lần dừng–đi, nhưng trả công lại khi xuống dốc cầu, đi đường ướt hoặc đường xấu nhờ phanh bằng động cơ và bánh xe lớn. Bài này so sánh hai loại theo từng tình huống thật trong phố, rồi gợi ý chọn xe theo kinh nghiệm lái của bạn. Mẫu xe còn trống theo ngày do cửa hàng xác nhận; giá tham khảo nằm ở bảng giá thuê xe máy Hà Nội.

Hai loại xe vận hành khác nhau ra sao

Trước khi so sánh trên đường, cần hiểu hai loại xe giải cùng một bài toán theo hai cách ngược nhau. Phần lớn khác biệt khi đi trong phố đông bắt nguồn từ đây.

Xe ga: hộp số vô cấp, chỉ có tay ga và phanh

Xe tay ga như Honda Vision, Air Blade hay Click/Mio dùng hộp số vô cấp (CVT): dây curoa chạy giữa hai puly và tự thay đổi tỷ số truyền theo vòng tua động cơ. Người lái chỉ có tay ga bên phải và hai tay phanh. Khi bạn nhả ga để dừng, ly hợp ly tâm tự nhả, động cơ chạy không tải; khi vặn ga, ly hợp đóng lại và xe đi. Không có số nào để chọn sai và cũng không có tay côn để nhả hụt. Chân chỉ có một việc: chống xuống khi xe dừng.

Xe số: bốn số, không có tay côn

Xe số phổ thông như Honda Wave có bốn số và số 0 (N). Người lái gạt số bằng chân trái; ly hợp tự nhả trong lúc bạn đạp cần số, nên không có tay côn như xe côn tay. Tay phải điều khiển ga và phanh trước, chân phải đạp phanh sau. Điều cần nhớ là trước khi dừng hẳn, bạn nên về số thấp; nếu để số cao rồi vặn ga đi tiếp, xe ì, rung và có thể tắt máy. Nếu bạn còn lẫn xe số với xe côn tay, đọc bài xe số và xe côn tay khác nhau ở đâu.

Vì sao phố đông Hà Nội khiến câu hỏi này quan trọng

Ở nhiều nơi, chọn xe ga hay xe số chỉ là chuyện thói quen. Trong nội thành Hà Nội, vài đặc điểm của đường phố làm lựa chọn này ảnh hưởng thật đến độ an toàn và độ mệt của người lái:

• Đèn tín hiệu và nút giao dày: một quãng ngắn giờ cao điểm có thể phải dừng rất nhiều lần, mỗi lần đều là một chu kỳ phanh, chống chân, khởi hành.
• Kẹt xe kiểu bò chậm: dòng xe nhích từng đoạn ở tốc độ đi bộ, xe khác đi sát hai bên, khoảng trống phía trước thay đổi liên tục.
• Dốc cầu và đường dẫn: đường lên các cầu qua sông Hồng cho phép xe máy và một số cầu vượt trong nội thành có đoạn dốc ngắn nhưng đông, phải dừng giữa dốc khi tắc.
• Mưa rào mùa hè: từ khoảng tháng 5 đến tháng 10, mưa lớn buổi chiều làm mặt đường trơn và có thể ngập cục bộ sau ít phút.

Bốn điều này cộng lại khiến số thao tác mỗi giờ trong phố cao hơn nhiều so với đường trống. Loại xe nào giảm được thao tác ở đúng lúc bạn bận nhất sẽ giúp bạn còn sức để quan sát.

Xe ga trong cảnh dừng–đi liên tục

Điểm mạnh

Ở mỗi đèn đỏ, người lái xe ga chỉ nhả ga và bóp phanh; khi đèn xanh, vặn ga là đi. Không có thao tác nào ở chân, không có số nào phải nhớ. Khi bò chậm trong đám kẹt, bạn giữ ga thật nhẹ, hai tay đặt hờ trên hai phanh, chân để sẵn trên sàn để chống xuống bất cứ lúc nào. Sàn để chân phẳng cũng giúp chống chân nhanh khi phải dừng đột ngột vì xe phía trước phanh gấp. Với người mới hoặc người lâu không lái, đây là khác biệt lớn nhất: đầu óc dành cho việc quan sát thay vì cho cần số.

Nhiều mẫu xe ga còn có cốp dưới yên đủ chứa áo mưa, đồ cá nhân, giúp bạn không phải treo túi lủng lẳng gần tay lái. Một số mẫu có tính năng tự ngắt động cơ khi dừng chờ đèn rồi nổ lại khi vặn ga; nếu bạn chưa quen, đọc bài xe ga tự tắt máy ở đèn đỏ là bình thường hay hỏng.

Điểm yếu

Hộp số vô cấp gần như không có phanh bằng động cơ: nhả ga, xe vẫn trôi khá tự do, nên mọi việc giảm tốc dồn lên hai phanh. Xuống dốc cầu dài hoặc đường đèo, phanh phải làm việc liên tục. Thứ hai, khi vặn ga mạnh để vượt, xe có một nhịp trễ ngắn trước khi tăng tốc rõ, nên đừng vượt sát xe khác. Thứ ba, vặn ga đột ngột từ lúc đứng yên làm xe lao về phía trước mạnh hơn người mới dự tính; đây là nguyên nhân hay gặp của va chạm nhẹ ở đèn đỏ. Hãy tập vặn ga thật nhẹ ở chỗ vắng trước khi vào phố. Nếu xe không đề được, kiểm tra xem bạn đã bóp phanh và gạt chân chống lên chưa, như trong bài xe ga phải bóp phanh hoặc gạt chân chống mới đề được.

Xe số trong cảnh dừng–đi liên tục

Việc phải làm ở mỗi lần dừng

Trước mỗi đèn đỏ, người lái xe số giảm ga, về số thấp dần, rồi về số 1 hoặc số 0 khi xe gần dừng. Khi đèn xanh, từ số 1 vặn ga đều, lên số 2 khi xe đã đủ trớn. Trong đám kẹt bò chậm, xe ở số 1 có thể giật nếu tay ga không đều; nhiều người giữ ga rất nhẹ và rà phanh sau để đi đều. Nếu quên về số và dừng ở số cao, lúc đi tiếp xe dễ ì và tắt máy; cách xử lý an toàn có trong bài xe số chết máy giữa ngã tư. Sang số mượt hơn khi bạn nhả ga trước mỗi lần gạt, như hướng dẫn trong bài sang số xe số không tay côn.

Chỗ xe số trả công

Lợi thế lớn nhất là phanh bằng động cơ. Khi xuống dốc cầu, bạn về số 2 hoặc 3, nhả ga, động cơ tự hãm và phanh chỉ cần rà nhẹ. Trên đường ướt, đây là cách giảm tốc êm, ít nguy cơ bóp phanh quá tay. Khi lên dốc đông xe, số 1 và số 2 cho lực kéo rõ ràng, dễ giữ tốc độ thấp ổn định. Honda Wave dùng bánh 17 inch, lớn hơn bánh của nhiều mẫu xe ga phổ thông, nên đi qua ổ gà, nắp cống, đoạn đường sửa dở vững và êm hơn. Lên dốc hầm gửi xe mà sợ trôi lùi, đọc bài xe số lên dốc hầm gửi xe không trôi lùi.

Cái giá phải trả

Cái giá là sự tập trung. Mỗi lần dừng–đi là thêm một lần chọn số, và trong giờ cao điểm điều đó lặp lại liên tục. Người chưa quen xe số thường mệt rõ sau khoảng một giờ trong phố đông, không phải vì xe nặng mà vì đầu óc phải chia cho cần số. Chân trái cũng phải làm việc; đi dép mỏng thì gạt số lâu khá khó chịu, xem thêm bài đi dép lê hay giày khi lái xe số và xe côn.

So sánh theo từng tình huống trong phố

Câu trả lời trung thực cho câu hỏi loại nào dễ điều khiển hơn là mỗi loại mạnh ở một chỗ khác nhau:

Mùa mưa thay đổi bài toán

Mưa rào chiều mùa hè làm vạch sơn, nắp cống và đoạn đường nhựa mới trở nên trơn. Trên xe ga, mọi lần giảm tốc đều nằm ở phanh, nên hãy bóp sớm hơn, nhẹ hơn và dùng cả hai phanh cùng lúc; tránh vặn ga đột ngột khi bánh sau đang ở trên vạch sơn. Trên xe số, về số thấp sớm hơn bình thường để động cơ hãm bớt trước khi bạn phải phanh. Với cả hai loại, giữ khoảng cách xa hơn với xe phía trước và giảm tốc trước khi vào khúc cua.

Không cố lội qua đoạn ngập sâu, dù là xe ga hay xe số: nước có thể vào động cơ qua cổ hút gió hoặc ống xả. Nếu xe tắt máy trong nước, đừng đề lại liên tục; dắt xe lên chỗ cao, chụp ảnh tình trạng và gọi cửa hàng để được hướng dẫn. Áo mưa nên để sẵn trong cốp hoặc túi trước khi xuất phát, đừng đợi mưa mới tìm.

Ra khỏi thành phố: cầu, dốc và chuyến đi trong ngày

Nhiều người thuê xe để đi trong phố các ngày thường rồi cuối tuần chạy ra ngoại thành. Với đường đồng bằng như hướng Hà Nội đi Ninh Bình trong ngày, cả hai loại xe đều phù hợp nếu bạn đi tốc độ vừa phải và nghỉ đúng giờ. Với đường đèo như Tam Đảo, phanh động cơ của xe số là lợi thế rõ khi xuống dốc dài; người đi xe ga cần xuống chậm, rà phanh theo nhịp và dừng nghỉ giữa chừng để phanh nguội. Nếu chuyến xa là mục đích chính, đọc thêm bài chuyến đi xa chọn xe số, xe côn tay hay xe ga.

Độ mỏi: biến số ít người tính đến

Khả năng điều khiển không chỉ nằm ở máy móc mà còn ở sự chú ý, và sự chú ý cạn dần theo thời gian. Một giờ băng qua nội thành bằng xe số với hàng chục lần dừng–đi tiêu tốn nhiều sự tập trung hơn cùng quãng đường đó bằng xe ga. Đến cuối buổi, người mệt thường phản ứng chậm hơn, và đó mới là rủi ro thật, không phải loại xe.

Ngược lại, khung xe số với bánh lớn và yên dài lại dễ chịu cho cơ thể trên quãng đường thẳng ngoài ngoại thành. Vì vậy, câu hỏi đúng không phải loại xe nào tốt hơn, mà là bạn sẽ dành phần lớn thời gian ở đâu: trong phố đông hay trên đường trường. Nếu bạn đã biết mình chủ yếu chạy một tuyến đi làm cố định và lo mỏi chân tay sau nhiều lần dừng đèn đỏ, bài đi làm hằng ngày qua nhiều đèn đỏ: xe số hay xe ga đi sâu vào riêng phần đó.

Ai nên chọn loại nào

• Chỉ quen xe ga hoặc lâu không lái: chọn xe ga. Phố đông Hà Nội không phải nơi để học gạt số.
• Đi chủ yếu trong nội thành, nhất là giờ cao điểm: xe ga, đặc biệt khi bạn đi làm hằng ngày bằng xe thuê.
• Quen xe số và có kế hoạch đi đèo, đường xấu cuối tuần: xe số như Wave, vì phanh động cơ và bánh lớn.
• Thường xuyên chở người sau và hành lý: xe ga có cốp như Air Blade hoặc Vision; nếu chọn xe số, hỏi cửa hàng về giá để đồ.
• Thuê dài, ngân sách chặt: trong bảng giá niêm yết, Wave và Click/Mio có giá tháng tham khảo thấp hơn Vision và Air Blade; xem chi tiết ở trang thuê xe máy theo tháng.

Dù chọn loại nào, hãy dành mười phút đầu ở một chỗ vắng để làm quen phanh, tay ga và vị trí số trước khi vào phố. Nếu còn phân vân giữa nhiều mẫu, bài chọn xe máy thuê phù hợp đi từng bước theo kinh nghiệm, lộ trình và ngân sách.

Câu hỏi thường gặp

Xe ga có bị chết máy khi kẹt xe không?

Không theo kiểu xe số. Khi bạn nhả ga, ly hợp ly tâm tự nhả và động cơ chạy không tải. Xe tự tắt ở đèn đỏ thì thường là tính năng ngắt động cơ tạm thời của một số mẫu; vặn ga là xe nổ lại.

Chỉ đi xe ga thì học xe số có lâu không?

Thao tác cơ bản thường quen sau một hai giờ tập ở chỗ vắng, nhưng đi thành thạo trong phố đông cần thêm thời gian. Đừng học sang số ngay giữa giờ cao điểm.

Đi mưa nhiều thì nên chọn xe nào?

Người đã quen xe số có thêm phanh động cơ để giảm tốc êm trên đường ướt. Người chỉ quen xe ga vẫn nên chọn xe ga và bù lại bằng cách đi chậm, phanh sớm, giữ khoảng cách xa hơn.

Đổi từ xe số sang xe ga giữa kỳ thuê được không?

Hãy hỏi cửa hàng ngay khi thấy xe không hợp, tốt nhất trong ngày đầu. Khả năng đổi phụ thuộc vào xe còn trống và điều kiện hợp đồng, nên chạy thử kỹ lúc nhận xe vẫn là cách đơn giản nhất.

Hỏi cửa hàng để chọn xe cho lộ trình của bạn

Gửi ngày nhận, ngày trả, kinh nghiệm lái và lộ trình dự kiến để cửa hàng gợi ý mẫu xe còn trống: gọi hoặc nhắn Zalo 0334 699 969, mở cửa 09:00–21:00 hằng ngày, tại Ngõ 5 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên. Xem thêm trang thuê xe ga Hà Nội.