Chạy ngược hướng mặt trời lúc bình minh và hoàng hôn: các nguồn nói gì về chói mắt và kính râm

Sáng sớm hoặc chiều muộn, khi đường đi trùng hướng mặt trời đang thấp, ánh nắng chiếu thẳng vào mắt và việc chạy ngược hướng mặt trời trở nên khó nhìn. Bài này gom điều các nguồn nói về chói nắng lúc mặt trời thấp, tách chói khỏi tia UV, rồi tóm tắt điều các trang nói về kính, gương và giảm tốc. Hai trang tiếng Việt nói về bảo vệ mắt và tia UV, không riêng về lái xe; các trang về lái xe đến từ Úc, Canada và Anh, không phải quy định của Việt Nam, và không trang nào chọn tuyến, giờ chạy hoặc địa điểm cụ thể.

Vì sao chói rõ khi mặt trời thấp

Báo cáo của ATSB về các vụ va chạm ở điểm giao cắt đường sắt giữa tàu và xe tải nặng ở Úc nói hiệu ứng chói gây mất khả năng nhìn mạnh khi mặt trời nằm đúng đường nhìn của người lái, nên chói đạt mức cao vào lúc ngay trước hoàng hôn và ngay sau bình minh, khi mặt trời thấp trên bầu trời. Trong một vụ, báo cáo của cơ quan quản lý hạ tầng đường sắt và cảnh sát xác định tài xế có thể đã không nhận ra điểm giao cắt do chói nắng.

Sổ tay người lái xe (Driver’s Handbook) của Ontario mô tả chói là ánh sáng làm lóa khiến khó nhìn và khó biết người xung quanh làm gì; chói có thể xảy ra cả ngày nắng lẫn ngày nhiều mây, tùy góc tia nắng và môi trường xung quanh. Tài liệu Ride Safe của Transport WA, viết cho người lái mô tô, nói nắng gắt có thể gây lóa đáng kể, và lúc mặt trời mọc hoặc lặn thì người lái khác khó thấy người đi mô tô dù đã bật đèn và mặc đồ bảo hộ màu sáng.

Chói và tia UV là hai chuyện khác nhau

Vậy lúc mặt trời thấp, chói đạt mức cao trong khi UV theo scov.gov.vn yếu hơn buổi trưa; không trang nào đặt hai điều này cạnh nhau. Hai trang tiếng Việt cũng nói khác nhau về mây, nên bài không chọn thay bạn.

Kính, mũ và gương

• Kính râm: trang suckhoedoisong.vn, viết về bảo vệ mắt khỏi tia UV chứ không riêng về chói, nói cần nêu rõ với người bán là kính cản được 100% tia UV, loại UV400 hoặc chặn được cả UV-A và UV-B, và đội mũ cùng kính (nguồn nói mũ rộng vành là tốt nhất; đây là lời khuyên chung khi ra nắng, không riêng cho người đang lái xe máy).
• Màu tròng: trang scov.gov.vn nói một số kính râm có tròng hổ phách, xanh lá hoặc xám, không chặn nhiều tác động từ mặt trời hơn nhưng có thể tăng độ tương phản (trang nêu ví dụ vận động viên bóng chày, golf); tròng phân cực giảm ánh sáng chói từ các bề mặt phản chiếu như mặt nước, mặt đường, mặt cát, không bảo vệ tốt hơn nhưng có thể làm việc lái xe an toàn hơn hoặc thú vị hơn.
• Tấm che nắng và kính trên xe: Sổ tay Ontario, viết cho người lái xe nói chung chứ không riêng xe máy, nói khi chói ban ngày thì dùng tấm che nắng hoặc để sẵn trên xe một cặp kính râm chất lượng tốt; vào hầm ngày sáng thì giảm tốc, bỏ kính râm và bật đèn.
• Gương: Transport WA nói khi mặt trời chiếu vào gương, chỉnh gương để nhìn rõ và ít chói.

Không trang nào nói loại kính cho người lái xe máy ở Việt Nam, hoặc nói có nên đeo kính râm khi mặt trời còn thấp.

Giờ và tuyến: các nguồn không nêu

Không nguồn nào ghi giờ mặt trời mọc hoặc lặn ở Hà Nội, hướng chạy hoặc tuyến cụ thể, nên bài không nêu “giờ đẹp” hoặc địa điểm. Điều nguồn nói là lúc mặt trời thấp thì chói tăng (ATSB) và khó được người khác nhìn thấy (Transport WA). Từ đó, bài suy ra một bước lập kế hoạch, không phải lời khuyên của nguồn: khi chọn giờ xuất phát và tuyến, xem đoạn nào sẽ chạy thẳng về phía mặt trời đang thấp vào lúc đó.

Khi bị chói

1. Highway Code của Anh: nếu bị lóa bởi ánh nắng mạnh thì giảm tốc và nếu cần thì dừng.
2. Transport WA: phải giảm tốc nếu không nhìn rõ đường phía trước, kể cả lúc mặt trời lặn hoặc mọc, và giảm tốc nếu không nhìn được năm giây phía trước.
3. Transport WA: luôn lái sao cho dừng được trong đoạn đường mình nhìn thấy là thông thoáng.

Những điều không nên làm

• Nhìn thẳng vào mặt trời; trang suckhoedoisong.vn nói làm vậy có thể làm hỏng võng mạc.
• Giữ nguyên tốc độ khi không còn nhìn rõ đường phía trước; Transport WA nói phải giảm tốc.
• Cho rằng bật đèn và mặc đồ sáng màu là đủ để người khác thấy lúc mặt trời mọc hoặc lặn; Transport WA nói vẫn khó thấy.

Tham khảo thêm

Bài Vào cua gắt trên đường đê hoặc đường ngoại thành: giảm tốc trước cua, nhìn xa và không phanh gấp giữa cua nói về giảm tốc trước cua và nhìn xa. Bài Chỉ có một ngày nghỉ mà muốn đi ba nơi: bỏ bớt điểm nào để chuyến đi không thành cuộc chạy đua nói về việc bỏ bớt điểm khi chỉ có một ngày nghỉ.

Những điều các nguồn chưa nói

• Không trang nào nói về chạy xe máy ngược hướng mặt trời ở Việt Nam hoặc Hà Nội, hoặc về việc thuê xe.
• Không trang nào nêu giờ mặt trời mọc, lặn, hướng chạy, tuyến đường hoặc địa điểm ngắm bình minh, hoàng hôn.
• Không trang nào nói loại kính cho người lái xe máy, hoặc nói có nên đeo kính râm khi mặt trời còn thấp; chỉ sổ tay người lái xe của Ontario nói bỏ kính khi vào hầm vào ngày sáng.
• Các trang không hiện ngày, trừ scov.gov.vn (03/06/2020). Bản trích của hai trang tiếng Việt bị rơi dấu, ví dụ “my”, “phn”, “xun”, “rm”.

Nguồn đã đối chiếu

• scov.gov.vn, 03/06/2020: Bảo vệ mắt trong nắng chói
• suckhoedoisong.vn, trang không hiện ngày: Bảo vệ mắt dưới mặt trời
• Transport WA, trang không hiện ngày: Ride Safe Handbook
• ATSB, trang không hiện ngày: Báo cáo giao cắt đường sắt
• Bộ Giao thông Ontario, trang không hiện ngày: Sổ tay người lái xe Ontario
• GOV.UK, trang không hiện ngày: Highway Code, thời tiết bất lợi

Hỏi cửa hàng về gương và giờ giao nhận xe

• Gương chiếu hậu trên xe có chỉnh được không, và nên kiểm tra gương trước khi đi như thế nào.
• Nếu muốn nhận hoặc trả xe vào sáng sớm hoặc chiều muộn, cần báo trước bao lâu.

Số điện thoại của cửa hàng: 0334 699 969.