Giao thông và đỗ xe
Kẹt xe cứng, muốn lên vỉa hè hoặc đi ngược chiều vài chục mét: văn bản nói gì và còn cách di chuyển nào
Khoảng 8 phút đọc
Dòng xe phía trước đứng yên, bên phải là vỉa hè trống, bên trái là làn ngược chiều đang thưa. Bạn đang cầm lái xe thuê và tự hỏi một đoạn vài chục mét có nằm ngoài quy định không. Bài đọc năm trang: Luật 36/2024/QH15, Nghị định 168/2024/NĐ-CP và Nghị định 238/2026/NĐ-CP trên vbpl.vn, một bài của Cục Cảnh sát giao thông và một bài của Công an Nghệ An. Bài chỉ thuật lại điều các trang ghi; đây không phải tư vấn pháp lý và không kết luận ai đúng, ai sai trong một tình huống cụ thể.
Vỉa hè và đi ngược chiều: điều Luật và nghị định ghi
Điều 10 khoản 1 của Luật yêu cầu đi bên phải theo chiều đi của mình, đi đúng làn đường, phần đường quy định và chấp hành báo hiệu. Điều 77 khoản 1, trong điều về sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vào mục đích khác, mở đầu: “Lòng đường được sử dụng cho mục đích giao thông; vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ.”
Mức xử phạt nằm ở Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, áp dụng cho người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe tương tự. Khoản 7 điểm a gồm đi ngược chiều của đường một chiều hoặc trên đường có biển Cấm đi ngược chiều (trừ xe ưu tiên đang đi làm nhiệm vụ khẩn cấp theo quy định), và điều khiển xe đi trên vỉa hè (trừ trường hợp đi qua vỉa hè để vào nhà, cơ quan). Khoản 13 điểm a ghi hành vi ở điểm a khoản 7 bị trừ điểm giấy phép lái xe 02 điểm.
| Nội dung trong Điều 7 | Vị trí | Mức phạt tiền ghi trong văn bản |
|---|---|---|
| Đi ngược chiều của đường một chiều hoặc trên đường có biển Cấm đi ngược chiều; điều khiển xe đi trên vỉa hè | Khoản 7 điểm a | 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng |
| Không chấp hành hiệu lệnh, hướng dẫn của người điều khiển giao thông | Khoản 7 điểm d | 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng |
| Đi không đúng phần đường, làn đường quy định (làn cùng chiều hoặc làn ngược chiều) | Khoản 3 điểm d | 600.000 đồng đến 800.000 đồng |
| Đỗ, để xe ở lòng đường, vỉa hè trái phép; quay đầu xe tại nơi không được quay đầu | Khoản 2 điểm d, điểm k | 400.000 đồng đến 600.000 đồng |
Bảng đã rút gọn câu chữ của văn bản; bài không xếp tình huống cụ thể nào vào hàng nào. Công an Nghệ An (bài 11/07/2026) trả lời một bạn đọc hỏi về leo vỉa hè để tránh ùn tắc: nêu cùng mức 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng và trừ 2 điểm, rồi viết rằng việc dùng vỉa hè để lưu thông nhằm tránh ùn tắc “vẫn bị xử phạt theo quy định”.
Hiệu lực của ba văn bản
Trên vbpl.vn, Luật 36/2024/QH15 ghi “Còn hiệu lực”, Nghị định 168/2024/NĐ-CP ghi “Hết hiệu lực một phần”. Nghị định 238/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 15/8/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168; Cục Cảnh sát giao thông đăng tin ngày 15/08/2026. Điều 21 của Nghị định 238 ghi hành vi xảy ra và kết thúc trước ngày hiệu lực, sau đó mới bị phát hiện hoặc đang xem xét giải quyết, thì “áp dụng nghị định đang có hiệu lực tại thời điểm thực hiện hành vi vi phạm để xử phạt”. Nghị định 238 nhắc Điều 7 của Nghị định 168 ở hai chỗ: điểm e khoản 1 (chuyển làn) và điểm b khoản 6 (khu vực, đường cấm). Nghị định 238 và bài của Cục không có chữ “vỉa hè” hoặc “ngược chiều”.
Những cách di chuyển khác mà Luật mô tả
Điều 11 khoản 2 xếp thứ tự ưu tiên: hiệu lệnh của người điều khiển giao thông, đèn tín hiệu, biển báo, rồi vạch kẻ đường. Các mục sau chỉ là điều Luật ghi, không cho biết chỗ bạn đang đứng có cho phép làm vậy không.
- Ở lại trong làn. Điều 12 khoản 1 yêu cầu chấp hành quy định về tốc độ và khoảng cách an toàn tối thiểu với xe phía trước cùng làn đường.
- Chuyển sang làn liền kề. Điều 13 khoản 2: trên đường có nhiều làn cùng chiều được phân biệt bằng vạch kẻ phân làn, chỉ chuyển làn ở nơi cho phép, mỗi lần một làn liền kề, có tín hiệu báo trước và quan sát xe phía trước, phía sau, hai bên.
- Rẽ phải hoặc rẽ trái. Điều 15 khoản 2: quan sát, giảm tốc độ, có tín hiệu báo hướng rẽ và chuyển dần sang làn gần nhất với hướng rẽ; khoản 3: nhường đường cho người đi bộ, xe thô sơ và xe đi ngược chiều.
- Quay đầu, ngoài những nơi Điều 15 liệt kê là không được. Khoản 4 kể trên cầu, trong hầm đường bộ, đường hẹp, đường dốc, đường một chiều và một số nơi khác, trừ khi có hiệu lệnh của người điều khiển giao thông hoặc chỉ dẫn của biển báo hiệu tạm thời. Văn bản không có danh sách nơi được quay đầu.
- Làm theo người điều khiển giao thông. Điều 9 khoản 4 cấm không chấp hành hiệu lệnh, hướng dẫn của người thi hành công vụ về trật tự, an toàn giao thông đường bộ; Điều 78 khoản 2 điểm a ghi khi ùn tắc, Cảnh sát giao thông có phương án chỉ huy, điều khiển giao thông và xử lý vi phạm.
Những điều không nên làm
- Coi “vài chục mét” là ngoại lệ: khoản 7 điểm a và khoản 3 điểm d đều không nêu khoảng cách; ngoại lệ ghi ở khoản 7 điểm a cho vỉa hè là đi qua để vào nhà, cơ quan, cho đi ngược chiều là xe ưu tiên đang làm nhiệm vụ khẩn cấp theo quy định.
- Để xe lên vỉa hè chờ hết kẹt: điểm d khoản 2 Điều 7 ghi “đỗ, để xe ở lòng đường, vỉa hè trái phép”; bài không xác định chỗ nào là trái phép.
Nếu đang kẹt và cần quyết định thì làm gì
- Nhìn đèn tín hiệu, biển báo rồi vạch kẻ ở chỗ đang đứng; có người điều khiển giao thông thì làm theo họ trước, vì hiệu lệnh đứng đầu thứ tự ưu tiên.
- Muốn đổi làn hoặc rẽ: bật tín hiệu và quan sát phía trước, phía sau, hai bên.
- Khi chưa chắc (gợi ý riêng của bài, nguồn không nêu): ở yên trong làn, giữ khoảng cách với xe phía trước.
- Sau khi đỗ ở chỗ cho phép (cũng là gợi ý riêng của bài): ghi lại giờ, tên đường, biển báo; giữ bản chụp giấy tờ nhận từ người thi hành công vụ để hỏi cửa hàng.
Về trường hợp xe thuê bị lập biên bản, xem bài Xe thuê bị lập biên bản hoặc tạm giữ: các nguồn chính thức nói gì về biên bản, quyết định tạm giữ và chi phí. Các câu hỏi ngắn khác có ở trang Câu hỏi thường gặp khi thuê xe máy.
Những điều các nguồn chưa nói
- Không trang nào coi kẹt xe, tắc đường hoặc ùn tắc là ngoại lệ cho việc đi trên vỉa hè hoặc đi ngược chiều; bài Công an Nghệ An nói ngược lại.
- Không trang nào nêu độ dài đoạn đường được phép đi theo cách đó; cụm “vài chục mét” không có trong trang nào.
- Không trang nào nói riêng về ngõ, hẻm, xe máy thuê của cửa hàng hoặc du khách. Điều 47 Nghị định 168 nêu ai là chủ phương tiện bị xử phạt, kể cả phương tiện thuê tài chính; bài không áp đoạn đó vào xe thuê.
- Không trang nào xếp một tình huống cụ thể, ví dụ đi ngược chiều một đoạn ngắn trên đường hai chiều, vào khoản 3 điểm d hoặc khoản 7 điểm a; bài không chọn.
- Trang Nghị định 168 chưa có cụm từ do Nghị định 238/2026 bổ sung ở điểm e khoản 1 Điều 7; bài không đọc bản hợp nhất. Bài cũng chưa đọc Luật 118/2025/QH15, luật mà Nghị định 238 ghi là đã sửa Luật 36/2024/QH15, và không có trang của Hà Nội, nên quy định địa phương, nếu có, chưa được đối chiếu.
- Bài Công an Nghệ An là trả lời một bạn đọc, không phải văn bản pháp luật.
Nguồn đã đối chiếu
- Quốc hội, Luật 36/2024/QH15, trang cập nhật 29/03/2026: vbpl.vn: Luật 36/2024
- Chính phủ, Nghị định 168/2024/NĐ-CP, ký 26/12/2024, trang cập nhật 15/08/2026: vbpl.vn: Nghị định 168/2024
- Chính phủ, Nghị định 238/2026/NĐ-CP, ký 26/6/2026: vbpl.vn: Nghị định 238/2026
- Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an, bài 15/08/2026: canhsatgiaothong.bocongan.gov.vn: Nghị định 238/2026
- Công an Nghệ An, bài hỏi đáp 11/07/2026: congan.nghean.gov.vn: xe máy leo vỉa hè
Hỏi cửa hàng khi gặp kẹt xe lúc đang thuê
- Nếu bạn nhận giấy tờ hoặc thông báo liên quan đến vi phạm trong lúc thuê xe, nên hỏi cửa hàng cần báo vào lúc nào và gửi những gì.
- Nên hỏi cửa hàng cần báo điều gì nếu bạn bị dừng lại kiểm tra giữa đường khi đang thuê xe.
Số điện thoại của cửa hàng: 0334 699 969.