Thời tiết và kỹ năng
Đi xe máy ban đêm ở nội đô: đường tối, xe không bật đèn và các nguồn nói gì về giữ tầm nhìn
Khoảng 8 phút đọc
Đường về khuya có đoạn đèn cao áp tắt, chiếc xe phía trước không thấy đèn hậu, một bóng người mặc đồ tối sát mép đường. Bài đối chiếu sáu trang đã đọc: Luật số 36/2024/QH15 trên vbpl.vn, các trang của công an và Cục Cảnh sát giao thông, một trang đăng lại ở TP.HCM và một bài báo Dân trí về một phố ở Hà Nội. Bài chỉ nêu điều các trang ghi, kèm ngày đăng; đây không phải tư vấn pháp lý, không nêu mức phạt và không thay hướng dẫn của hãng xe.
Điều Luật nói về đèn, còi và xin vượt, kèm các mốc giờ
Luật 36/2024/QH15 ban hành ngày 27 tháng 6 năm 2024; vbpl.vn ghi “Còn hiệu lực”, hiệu lực từ 01/01/2025, cập nhật 29/03/2026. Điều 2 khoản 9 gọi người điều khiển xe cơ giới là “người lái xe”, và Điều 34 khoản 1 xếp xe mô tô, xe gắn máy vào xe cơ giới, nên bài áp các điều dưới đây cho xe máy.
| Tình huống | Điều văn bản ghi | Nơi ghi |
|---|---|---|
| Từ 18 giờ hôm trước đến 06 giờ hôm sau, hoặc khi có sương mù, khói, bụi, mưa, thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn | Bật đèn chiếu sáng phía trước | Điều 20 khoản 1 |
| Gặp người đi bộ qua đường; qua khu đông dân cư có hệ thống chiếu sáng đang hoạt động; gặp xe đi ngược chiều (trừ khi dải phân cách chống chói); chuyển hướng tại nơi đường giao nhau | Tắt đèn chiếu xa, bật đèn chiếu gần | Điều 20 khoản 2 điểm a, b, c, d |
| Từ 22 giờ đến 05 giờ sáng: xin vượt trong đô thị và khu đông dân cư; dùng còi trong khu đông dân cư | Xin vượt chỉ bằng đèn; không sử dụng còi, trừ xe ưu tiên | Điều 14 khoản 5; Điều 21 khoản 2 |
Điều 20 khoản 2 không nêu khung giờ. Điểm b chỉ nói đoạn đường “có hệ thống chiếu sáng đang hoạt động”; Điều 20 không nêu riêng đoạn đèn đường đã lắp nhưng không sáng.
Đường tối, xe không đèn, người mặc đồ tối: các trang kể gì
Báo Dân trí (13/08/2026) viết về phố Nguyễn Thế Rục, đoạn từ phố Ngọc Lâm đến ngã tư chợ Ngọc Thụy ở Hà Nội: từ khoảng sau 20 giờ nhiều cột đèn không sáng; thiếu ánh sáng gây bất tiện cho người đi bộ và người điều khiển xe máy, người tham gia giao thông khó quan sát phương tiện khác. Gần chợ có hàng quán nên ánh sáng cửa hàng hắt ra làm đoạn đó đỡ tối. Bài không cho biết đèn đã được sửa chưa.
Điều 31 khoản 4 yêu cầu xe thô sơ chạy từ 18 giờ đến 06 giờ phải dùng đèn hoặc có báo hiệu phía trước và phía sau, và Điều 34 khoản 2 điểm b xếp xe đạp máy, gồm cả xe đạp điện có trợ lực từ động cơ ngắt khi dừng đạp hoặc khi xe đạt 25 km/h, vào nhóm này. Dân trí viết người đi xe đạp không trang bị đèn hoặc thiết bị phản quang càng nguy hiểm trên đoạn tối.
Xe đang đỗ cũng có thể không báo hiệu bằng đèn. Công an tỉnh Tây Ninh (03/07/2026) thống kê từ 15/12/2025 đến 14/6/2026 có 13 vụ đụng vào đuôi xe đang dừng, đỗ trên đường, 13 người chết, 1 người bị thương; đó là số liệu toàn tỉnh (243 vụ tai nạn cùng kỳ) và bài không nói xe bị đâm có bật đèn hay không. Bài ghi tổ tuần tra trên Quốc lộ N2 thấy xe tải lớn đỗ sát lề không bật đèn cảnh báo nguy hiểm; một cán bộ CSGT nói ban đêm hoặc lúc chạng vạng, người đi xe máy chạy tốc độ cao rất khó phát hiện xe đỗ phía trước. Đó là xe tải trên quốc lộ, không phải nội đô Hà Nội.
Trang đăng lại khuyến cáo của PC08 Công an TP.HCM (18/07/2025) khuyên người đi bộ ban đêm mặc quần áo sáng màu hoặc có phản quang để người lái dễ nhận biết, và ghi xe máy vượt bên trái ô tô đang dừng nhường đường sẽ không thấy người đi bộ. Luật ghi ở Điều 14 khoản 6 điểm h, i là không được vượt xe ở phần đường dành cho người đi bộ qua đường hoặc khi có người đi bộ qua đường.
Tốc độ, khoảng cách và đèn pha xe ngược chiều
Điều 12 khoản 2 yêu cầu tốc độ phù hợp điều kiện của cầu, đường, mật độ giao thông, địa hình, thời tiết và yếu tố khác; khoản 3 yêu cầu quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại khi tầm nhìn bị hạn chế (điểm c) và khi tránh xe đi ngược chiều (điểm h).
Trang Công an phường Vũ Ninh (Bắc Ninh, 11/06/2026) viết cho người lái xe nói chung: tốc độ phù hợp điều kiện ánh sáng; khoảng cách với xe trước lớn hơn ban ngày; giảm tốc độ ở ngã ba, ngã tư, khúc cua, ngõ nhỏ; bật tín hiệu chuyển hướng sớm hơn ban ngày; không nhìn trực diện vào đèn pha xe ngược chiều. Trang nhắc phát tín hiệu đèn, còi “theo quy định” mà không nêu giờ; mốc 22 giờ đến 05 giờ chỉ có ở Điều 14 khoản 5 và Điều 21 khoản 2.
Trang Cục CSGT đăng 29/08/2016 nêu mẹo đếm “2 giây” và khuyên ban đêm để nhiều hơn 2 giây vì khó ước lượng khoảng cách. Ví dụ của trang: đi 40 km/h thì mỗi giây được 11 m, nên 2 giây là 22 m khi đường khô ráo và thời tiết bình thường. Trang đăng trước Luật 36/2024 và dẫn Thông tư 91/2015/TT-BGTVT mà bài không kiểm tra hiệu lực; bài chỉ lấy mẹo đếm giây, không lấy bảng khoảng cách theo tốc độ trong trang.
Những điều không nên làm
- Nhìn thẳng vào đèn pha xe ngược chiều: trang Vũ Ninh khuyên không nhìn trực diện.
- Vượt xe ở đường cong có tầm nhìn bị hạn chế, hoặc ở đỉnh dốc có tầm nhìn bị hạn chế trên đường hai chiều: Điều 14 khoản 6 điểm c, d.
- Dừng, đỗ ở đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc mà tầm nhìn bị che khuất: Điều 18 khoản 4 điểm b.
- Lái khi mệt, buồn ngủ hoặc sau rượu bia: trang Vũ Ninh khuyên không lái.
Nếu đường tối hoặc tầm nhìn bị che thì làm gì
- Tầm nhìn bị hạn chế: quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại (Điều 12 khoản 3 điểm c).
- Gần ngã ba, ngã tư, khúc cua, ngõ nhỏ: giảm tốc độ (trang Vũ Ninh); nói chung ban đêm, trang này khuyên bật tín hiệu chuyển hướng sớm hơn ban ngày.
- Mất tập trung: dừng xe tại nơi an toàn, nghỉ rồi mới chạy tiếp (trang Vũ Ninh).
- Buộc phải đỗ vì sự cố, chiếm một phần đường hoặc ở nơi không được phép đỗ: Điều 18 khoản 7 yêu cầu báo hiệu bằng đèn khẩn cấp hoặc đặt biển cảnh báo phía sau xe.
Đọc thêm bài Đi buổi tối ra ngoại thành: áo sáng màu hoặc áo phản quang có giúp người khác nhìn thấy mình không và bài Nhận xe lúc trời tối hoặc đang mưa: kiểm tra xe bằng đèn điện thoại cho đúng cách; các câu hỏi ngắn khác có ở trang Câu hỏi thường gặp khi thuê xe máy.
Những điều các nguồn chưa nói
- Không trang nào nêu mức tốc độ riêng cho ban đêm; số km/h chỉ có ở các định nghĩa xe của Luật và ở trang Cục CSGT (ví dụ 40 km/h, bảng khoảng cách an toàn theo tốc độ cho mặt đường khô ráo với các mốc từ trên 60 đến 120 km/h, và câu về xe chạy từ 60 km/h trở xuống trong đô thị, đông dân cư).
- Không trang nào nói Điều 20 khoản 2 điểm b áp dụng ra sao khi đèn đường đã lắp nhưng tắt, như đoạn Dân trí mô tả.
- Không trang nào nói khi nào nên thôi tự lái để gọi xe hoặc đi phương tiện khác; trang Vũ Ninh chỉ nêu không lái khi mệt, buồn ngủ hoặc sau rượu bia.
- Không trang nào viết riêng cho xe máy thuê hoặc nêu số liệu tai nạn ban đêm của Hà Nội, và không trang nào là khuyến cáo của Công an TP Hà Nội hoặc chính quyền Hà Nội; số liệu Tây Ninh không tách theo giờ hoặc loại xe.
- vbpl.vn đặt nhãn “Điều khoản được thay thế” trước Điều 12 khoản 4 (giao Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải quy định chi tiết tốc độ và khoảng cách); bản ghi không chứa nội dung thay thế.
Nguồn đã đối chiếu
- Quốc hội, Luật 36/2024/QH15, cập nhật 29/03/2026: vbpl.vn: Luật 36/2024
- Công an phường Vũ Ninh (Bắc Ninh), 11/06/2026: vuninh.bacninh.gov.vn
- Công an tỉnh Tây Ninh, 03/07/2026: congan.tayninh.gov.vn
- Trung tâm Đào tạo và Truyền thông TP.HCM, đăng lại khuyến cáo của PC08, 18/07/2025: ttbc-hcm.gov.vn
- Báo Dân trí, 13/08/2026: dantri.com.vn
- Cục CSGT, 29/08/2016: csgt.bocongan.gov.vn
Hỏi cửa hàng trước chuyến đi buổi tối
- Nên hỏi cửa hàng cách bật đèn chiếu sáng, chuyển đèn chiếu xa sang đèn chiếu gần và bật tín hiệu rẽ trên chiếc xe sẽ nhận.
- Nên hỏi cửa hàng xe có nút đèn khẩn cấp không, và cách báo hiệu nếu phải dừng ở nơi không được phép đỗ vì sự cố.
Số điện thoại của cửa hàng: 0334 699 969.