Nhiên liệu và tiêu hao
Tự đo mức xăng tiêu hao của xe thuê bằng cách đổ đầy bình hai lần liên tiếp
Khoảng 5 phút đọc
Bạn thuê xe máy cho một chuyến đi vài ngày và muốn biết xe này thật sự tốn bao nhiêu xăng, để dự trù tiền xăng và biết nên đổ ở đâu. Con số trên giới thiệu xe hoặc trên mạng chỉ là mức tham khảo; mức hao thực tế phụ thuộc cách chạy, tải trọng, đường sá và tình trạng từng chiếc xe. Cách đáng tin hơn là tự đo bằng chính chiếc xe bạn đang chạy: đổ đầy bình, chạy một đoạn, rồi đổ đầy lại và lấy lượng xăng đã đổ chia cho quãng đường đã chạy. Bài này hướng dẫn từng bước, nêu những chỗ dễ làm sai số, kèm một ví dụ có số giả định để bạn thay bằng số của mình.
Nguyên tắc: hai lần đổ đầy liên tiếp
Ý tưởng rất đơn giản. Lần đổ đầy thứ nhất đưa bình về trạng thái chuẩn. Sau đó bạn chạy, ghi lại số km, rồi lần đổ đầy thứ hai cho biết bình đã tiêu hao bao nhiêu xăng. Lượng xăng đổ thêm ở lần thứ hai chính là lượng xăng xe đã dùng trong đoạn vừa chạy. Cách này không cần dụng cụ nào ngoài công tơ mét của xe và hóa đơn hoặc số lít trên cột bơm.
Các bước thực hiện
- Đổ đầy bình lần thứ nhất ở một cây xăng, và ghi lại số km hiện tại trên công tơ mét (chỉ cần ghi tổng số km; không cần đặt lại đồng hồ hành trình).
- Chạy như bình thường trong chuyến đi. Càng chạy được nhiều km trước lần đổ thứ hai thì sai số càng nhỏ; một đoạn quá ngắn cho kết quả thiếu ổn định.
- Đổ đầy lần thứ hai ở đúng cây xăng đó nếu có thể, hoặc ít nhất là cùng kiểu đổ. Ghi lại số lít cột bơm hiển thị và số km trên công tơ mét.
- Tính hiệu số km: số km lần hai trừ số km lần một.
- Chia số lít đã đổ cho số km vừa chạy. Muốn ra con số quen thuộc (lít trên 100 km), nhân kết quả với 100.
Ví dụ có số giả định
| Bước | Số giả định |
|---|---|
| Số km trên công tơ khi đổ đầy lần một | 10.000 km |
| Số km trên công tơ khi đổ đầy lần hai | 10.040 km |
| Quãng đường đã chạy | 10.040 − 10.000 = 40 km |
| Số lít đổ ở lần hai | 0,8 lít |
| Mức hao | 0,8 ÷ 40 × 100 = 2,0 lít trên 100 km |
Tất cả các số trong bảng là giả định để minh họa phép tính, không phải mức hao của bất kỳ xe nào. Khi tự đo, bạn thay bằng số thực tế của chiếc xe và của chuyến đi.
Những chỗ dễ làm sai số
- Đổ đầy không giống nhau giữa hai lần. Nếu lần một bạn dừng khi súng bơm tự ngắt còn lần hai bạn bơm thêm thì kết quả sẽ lệch. Hãy dừng ở lần tự ngắt đầu tiên cả hai lần và không bơm thêm (xem phần lưu ý an toàn).
- Tư thế xe khác nhau. Tư thế xe (chân chống cạnh, chân chống giữa hay giữ thẳng) có thể làm mức xăng trong cổ bình khác nhau tùy xe. Hãy giữ tư thế giống nhau ở hai lần đổ; nếu có nhân viên đổ hộ, nói bạn muốn dừng khi súng tự ngắt.
- Quãng đường quá ngắn. Với vài km, chỉ cần lệch một ít xăng cũng làm kết quả sai đáng kể. Quãng đường dài hơn cho số đo ổn định hơn.
- Công tơ mét không chính xác tuyệt đối. Sai số của công tơ mét vẫn nằm trong kết quả; nó ít ảnh hưởng hơn khi bạn chỉ so sánh hai lần đo trên cùng một xe.
- Điều kiện chạy khác nhau. Chạy phố đông, chạy đường vắng, chạy một mình hay chở thêm người, hành lý đều cho mức hao khác nhau. Con số đo được chỉ đúng cho kiểu chạy lúc đó.
Đo hai lần để so sánh
Nếu có thời gian, bạn có thể làm phép đo hai lần: một lần chạy trong phố và một lần chạy ngoại thành. Hai con số cho bạn thấy xe tiêu hao thế nào khi chạy chậm, dừng đi liên tục so với chạy đều. Khi dự trù xăng cho chuyến đi dài, bạn dùng con số gần với kiểu chạy của chuyến đó hơn. Nếu chuyến đi có cả đoạn phố lẫn đoạn đường dài, hãy dùng con số lớn hơn để dự phòng.
Dùng kết quả để dự trù xăng
- Ước quãng đường của chuyến đi bằng bản đồ, lấy cả đi lẫn về.
- Nhân quãng đường với mức hao bạn đã đo (đổi về lít trên km) để biết cần bao nhiêu lít.
- Cộng thêm một phần dự phòng cho đường vòng, đường xấu hoặc chở nặng.
- So với dung tích bình của chiếc xe (hãy hỏi cửa hàng nếu chưa biết) để biết cần đổ mấy lần và nên đổ ở đâu.
Trả xe: hỏi trước quy định về xăng
Mỗi nơi cho thuê có thể có cách tính xăng khác nhau khi nhận và trả xe, chẳng hạn nhận đầy trả đầy hay tính theo vạch. Hãy hỏi rõ điều này trước khi nhận xe để lần đổ đầy cuối cùng không gây tranh cãi. Nếu phải đổ xăng trước khi trả xe, hãy chừa thời gian cho việc đó. Về việc một ngày thuê tính theo 24 giờ hay theo ngày lịch, xem bài Một ngày thuê xe tính theo 24 giờ hay theo ngày lịch: đọc kỹ giờ nhận và giờ trả. Các bước chung khi nhận xe và những điều nên hỏi có ở trang Thủ tục thuê xe máy ở Hà Nội: các bước và điều cần hỏi.
Lưu ý an toàn khi đổ xăng
- Tắt máy, không hút thuốc và làm theo biển báo của cây xăng.
- Không bơm thêm sau khi súng bơm đã tự ngắt; xăng tràn ra có thể dính vào các bộ phận nóng.
- Đóng chặt nắp bình sau khi đổ.
- Nếu có xăng dính ra yên hoặc thân xe, lau sạch trước khi chạy.
Hỏi cửa hàng khi nhận xe
- Dung tích bình xăng của chiếc xe này, và nên đổ loại xăng nào.
- Cách tính xăng khi nhận và trả xe.
- Công tơ mét và đồng hồ hành trình của xe hoạt động thế nào.
Số điện thoại của cửa hàng: 0334 699 969.