Bảo dưỡng xe thuê
Van lốp không săm trên xe máy thuê: nhận biết hư hỏng mà không tháo nắp van
Khoảng 8 phút đọc
Van lốp là bộ phận nhỏ nhất ở bánh xe và cũng hay bị bỏ qua nhất khi nhận xe thuê. Một chiếc nắp van bị mất, thân van nứt hay lốp cứ vài hôm lại non hơi đều là dấu hiệu đáng báo cửa hàng trước khi chạy xa. Bài này giúp bạn phân biệt thân van, lõi van và nắp van; nhận biết những dấu hiệu nhìn thấy được mà không cần tháo hay vặn gì; hiểu vì sao người thuê không nên tự sửa van; và chụp ảnh khu vực van khi nhận xe để tránh tranh cãi lúc trả.
Trả lời nhanh
Khi nhận xe, nhìn van ở cả hai bánh: nắp van còn không, thân van có nứt, cong lệch hay lỏng không, và hỏi cửa hàng lốp là loại không săm hay có săm. Không ấn vào lõi van để “thử xì hơi”, không vặn hay bẻ thân van. Nếu thấy nắp van mất, thân van nứt hoặc lốp phải bơm lại nhiều lần, hãy báo cửa hàng trước khi chạy. Hướng dẫn an toàn lốp xe mô tô của Bridgestone ghi thân van và lõi van cũ hoặc hỏng có thể gây mất hơi; nên đậy nắp van (vặn tay vừa chặt) để giữ bụi, đất và hơi ẩm khỏi van; và nếu lốp mất hơn khoảng 2 psi (14 kPa) mỗi tháng thì lốp, van hoặc vành có thể đã hỏng, cần được kiểm tra.
Thân van, lõi van và nắp van làm gì
| Bộ phận | Vai trò | Người thuê nên làm gì |
|---|---|---|
| Thân van | Phần nhô ra ở vành (hoặc gắn với săm) để bơm hơi | Nhìn xem có nứt, cong, lỏng không; không bẻ thử |
| Lõi van | Chi tiết bên trong cho hơi vào khi bơm và giữ kín khi tháo vòi | Không ấn, không tháo |
| Nắp van | Che lõi van khỏi bụi, đất, hơi ẩm | Kiểm tra còn nắp; đậy lại sau khi bơm |
Ba bộ phận này làm việc cùng nhau nhưng vai trò và cách thay khác nhau. Nắp van không phải là dụng cụ để chẩn đoán: còn nắp không chứng minh lõi van kín, mất nắp cũng không có nghĩa lốp đang xì hơi ngay lúc đó.
Lốp không săm hay có săm: hỏi, đừng đoán
Trang kiến thức lốp của Continental giải thích: lốp không săm ghi ký hiệu TL (tubeless), lốp có săm ghi TT (tube type). Theo hãng này, lốp không săm lắp trên vành không săm thì không dùng săm; vành không săm chỉ dùng không săm, vành có săm chỉ dùng với săm; lốp có săm không được lắp trên vành không săm. Bạn có thể tìm chữ TL hoặc TT trên hông lốp, nhưng đừng kết luận cả hệ thống bánh chỉ nhờ liếc qua thân van. Hỏi cửa hàng xe đang dùng lốp và vành loại gì, vì cách xử lý khi thủng và khi van hỏng phụ thuộc vào đó.
Nhìn trước, không vặn, không bẻ
- Dựng xe chắc, tắt máy, để bánh xe nguội nếu vừa chạy.
- Xoay xe (hoặc dắt nhẹ) để van ở vị trí dễ nhìn; không dùng tay bẻ thân van để nhìn.
- Xem nắp van còn không, có vặn đúng vào ren không.
- Xem thân van: có vết nứt cao su, cong lệch so với vành, hay có vẻ lỏng không.
- Xem quanh chân van trên vành có bùn đất bám bất thường, vết dầu hay dấu va đập không.
- Bóp nhẹ lốp bằng tay để cảm nhận độ căng, rồi nhờ cửa hàng kiểm tra áp suất bằng đồng hồ nếu thấy non.
Tình trạng lốp nói chung (nứt hông, mòn phẳng) cũng nên xem cùng lúc; xem bài lốp có vết nứt ở hông hoặc mòn phẳng khi nhận xe.
Vì sao mất nắp van cũng đáng báo
Bridgestone khuyên dùng nắp van để giữ lõi van sạch, không vướng bụi bẩn và giúp chống rò hơi. Continental còn lưu ý lõi van có thể bị mở ra do lực ly tâm khi bánh quay, gây mất áp suất, và khuyên dùng nắp van chất lượng có gioăng (O-ring). Mất nắp van không có nghĩa lốp đang xì, nhưng là lý do để xin cửa hàng lắp nắp đúng loại và xem lại van trước khi đi.
Vết nứt nhìn thấy cho biết gì, và giới hạn của nó
Vết nứt trên thân van cao su hay thân van cong lệch là dấu hiệu nên dừng lại hỏi người có chuyên môn trước khi chạy. Nhưng nhìn bằng mắt không xác định được chính xác lỗi nằm ở thân van, lõi van, chân van hay lốp. Đừng tự kết luận và đừng thử “sửa tạm” bằng băng dính hay keo.
Lốp non hơi lặp lại là dấu hiệu mạnh hơn vẻ bề ngoài
Nếu lốp vừa bơm xong mà một hai hôm sau lại non, đó là cảnh báo đáng tin hơn bất kỳ vết nhìn thấy nào. Theo Bridgestone, lốp mất hơn khoảng 2 psi (14 kPa) mỗi tháng thì lốp, van hoặc vành có thể đã hỏng và nên đưa đi kiểm tra; hãng cũng khuyên kiểm tra áp suất khi lốp nguội (chạy chưa tới khoảng 1 dặm với tốc độ vừa, hoặc đã dừng từ 3 giờ trở lên) và không xả bớt hơi lốp đang nóng để đạt mức áp suất nguội. Với xe thuê, đừng biến việc bơm lại thành thói quen; báo cửa hàng để kiểm tra lốp và van.
Vì sao người thuê không nên tự sửa van
Thay lõi van, thay thân van hay xử lý chân van trên vành không săm cần dụng cụ và người có chuyên môn. Bridgestone khuyên thay thân van và lõi van khi lắp lốp mới, tức là việc của người làm lốp. Tự tháo lõi van có thể làm xẹp lốp ngay tại chỗ, và sửa xe thuê khi chưa hỏi có thể làm phát sinh tranh cãi về chi phí. Những việc nhỏ nào người thuê tháng được tự làm, việc nào nên hỏi, có trong bài thuê xe theo tháng: việc nhỏ nào tự làm, việc nào hỏi cửa hàng.
Ảnh nên chụp ở khu vực van khi nhận xe
- Ảnh van bánh trước và bánh sau, thấy rõ nắp van còn hay mất.
- Ảnh cận thân van nếu thấy vết nứt hoặc cong lệch.
- Ảnh hông lốp có ký hiệu TL hoặc TT nếu đọc được.
- Ảnh toàn bánh có biển số hoặc thân xe để biết ảnh thuộc xe nào.
- Ghi ngày giờ và gửi ảnh cho cửa hàng nếu có điểm cần lưu ý.
Nếu nắp van hoặc thân van hỏng sau khi nhận xe
Dừng ở chỗ an toàn, chụp ảnh, nhắn cửa hàng trước khi sửa. Nếu lốp xẹp hẳn giữa đường, cách chọn giữa vá tạm ở tiệm gần nhất và chờ cửa hàng có trong bài xe thuê thủng lốp giữa đường. Nếu định đi xa và băn khoăn có nên mang bơm tay, xem bài có nên mang bơm tay hoặc bộ vá lốp mini. Lốp non hơi cũng có thể làm xe hao xăng hơn bình thường; xem bài xe thuê bỗng hao xăng bất thường.
Bảng kiểm tra nhanh khu vực van
| Bạn thấy gì | Điều đó chưa chứng minh | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Nắp van còn, van trông nguyên | Lõi van chắc chắn kín | Vẫn kiểm tra áp suất lốp nguội bình thường |
| Mất nắp van | Lốp đang xì hơi | Xin lắp nắp đúng loại và xem lại van |
| Thân van nứt hoặc cong lệch | Lỗi chính xác ở đâu | Hỏi người có chuyên môn trước khi chạy |
| Lốp non hơi lặp lại | Chỉ do van | Thôi bơm lại liên tục; xin kiểm tra lốp |
| Không rõ lốp có săm hay không săm | Xác định được qua nắp van | Hỏi cửa hàng hoặc thợ lốp |
Câu hỏi thường gặp
Mất nắp van có phải lốp xe thuê đang xẹp không?
Không nhất thiết. Nắp van che lõi van khỏi bụi bẩn và giúp chống rò hơi, nhưng mất nắp không chứng minh lốp đang xì. Hãy xin cửa hàng lắp nắp và kiểm tra áp suất.
Có nên ấn vào lõi van để thử xem có xì không?
Không. Ấn lõi van sẽ xả hơi ra, có thể làm lốp non hoặc xẹp và đưa bụi vào van. Báo cửa hàng nếu nghi ngờ.
Bánh xe máy nào có van cũng là lốp không săm?
Không. Lốp có săm và không săm đều có van để bơm. Tìm ký hiệu TL hoặc TT trên hông lốp và hỏi cửa hàng.
Thân van nứt có tự thay được không?
Không nên tự làm trên xe thuê. Đây là việc của thợ lốp; nhắn cửa hàng trước khi sửa.
Bơm rồi mà lốp lại non thì làm sao?
Đừng tiếp tục bơm lại nhiều lần. Báo cửa hàng để kiểm tra lốp, van và vành.
Kiểm tra lốp và van khi nhận xe
Thuê xe máy Nguyễn Hà ở Ngõ 5 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội (gần bến xe Gia Lâm), mở cửa 09:00–21:00 hằng ngày. Khi nhận xe, bạn có thể xem van ở hai bánh theo bảng trên và chụp ảnh lại trước khi đi. Gọi hoặc nhắn tin: 0334 699 969.
Nguồn đã đối chiếu
- Bridgestone, Motorcycle Tire Safety and Maintenance Manual: tires.bridgestone.com
- Continental, How to combine tubeless and tube-type motorcycle tires with rims: continental-tires.com
