Xe số và xe côn
Dừng đèn đỏ lâu: về số mo hay giữ số một bóp côn, và chân nào chống xuống đất
Khoảng 6 phút đọc
Đèn đỏ còn hơn một phút, đồng hồ đếm ngược chạy chậm, xe của bạn nằm giữa dòng xe đông. Tay trái bóp côn đã mỏi, bàn chân đặt trên cần số cũng bắt đầu tê. Có người gạt về số mo để nghỉ, có người giữ số một cho chắc, và cả hai đều có lý do của mình. Bài này không đưa ra một đáp án chung cho mọi xe và mọi ngã tư. Nó cho bạn vài điều kiện để tự chọn: xe bạn đang lái là xe số hay xe côn tay, đèn còn đếm bao lâu, bạn đứng hàng đầu hay giữa dòng xe, và mặt đường bằng hay dốc.
Số mo và số một khác nhau ở chỗ nào
Số mo (còn gọi là số không, ký hiệu N) là vị trí hộp số không truyền lực từ máy xuống bánh sau. Trên xe số kiểu số một ở dưới cùng và xe côn tay, vị trí này nằm giữa số một và số hai; một số xe số kiểu số vòng bố trí khác. Hãy nhìn đèn N trên đồng hồ và hỏi cửa hàng cách về số mo của đúng chiếc xe bạn nhận. Giữ số một nghĩa là xe đã vào số, chỉ chờ bạn tăng ga hoặc nhả côn là đi.
Hai loại xe phản ứng khác nhau khi đứng yên ở số một:
- Xe số không có tay côn: ly hợp tự ngắt khi máy chạy không tải, nên xe đứng yên dù đã vào số một. Bạn không phải bóp côn, chỉ cần giữ phanh. Lỡ vặn ga nhẹ là xe nhích về phía trước.
- Xe côn tay: muốn đứng yên ở số một thì phải bóp tay côn suốt thời gian chờ. Nhả côn hẳn khi còn ở số một mà chưa giữ phanh thì xe nhích hoặc chết máy.
So sánh ba cách đứng chờ
| Cách làm | Được | Cần cân nhắc | Hợp khi |
|---|---|---|---|
| Giữ số một, bóp côn (xe côn tay) | Sẵn sàng đi ngay khi đèn xanh | Mỏi tay trái nếu chờ lâu | Đèn còn ít giây, bạn đứng sát hàng đầu |
| Giữ số một, không côn (xe số), giữ phanh | Không phải bóp côn mà vẫn sẵn sàng | Vặn ga nhầm thì xe nhích, và vẫn phải giữ phanh | Đứng giữa dòng xe sát nhau, xe nhích từng đoạn |
| Về số mo, thả côn | Nghỉ tay trái (xe côn tay), lỡ vặn ga cũng không làm xe nhích | Phải vào lại số một trước khi đi | Chờ lâu, mặt đường bằng, phía sau còn khoảng trống |
Cách chọn theo từng tình huống
- Đèn chỉ còn ít giây (ví dụ dưới nửa phút): giữ số một. Về số mo rồi vào lại số một không đáng công và dễ làm bạn lỡ nhịp xuất phát.
- Đèn còn lâu (ví dụ hơn một phút): về số mo nếu mặt đường bằng và xe đứng vững. Tay côn được nghỉ, cổ tay đỡ mỏi.
- Dừng trên dốc cầu vượt hoặc dốc hầm: giữ số một và giữ phanh. Ở số mo, xe có thể tụt xuống dốc ngay khi bạn thả phanh.
- Đứng hàng đầu: vào sẵn số một trước khi đèn đổi màu để xuất phát gọn, tránh cản dòng xe phía sau.
- Đứng giữa dòng, xe nhích từng chút: giữ số một. Về số mo ở đây dễ làm bạn quên vào số khi xe trước nhích lên.
Các mốc thời gian trên chỉ là ví dụ để bạn hình dung. Tay bạn mỏi nhanh hay chậm, xe nặng hay nhẹ côn, phố rộng hay hẹp đều đổi lựa chọn đúng cho bạn.
Chân nào chống xuống đất
Cần số nằm ở phía chân trái, bàn đạp phanh sau ở phía chân phải. Cách dễ nhớ là chân trái chống xuống đất, chân phải đặt lên bàn đạp phanh sau, tay phải giữ phanh trước. Nhìn mặt đường trước khi đặt chân: nếu đường nghiêng thì ưu tiên chân ở phía thấp, tránh ổ gà, vệt dầu và nắp cống. Giữ phanh như vậy làm đèn phanh sáng cho người phía sau thấy bạn đang đứng, và xe không nhích khi bạn thả lỏng một tay.
Khi đã về số mo và xe đứng vững, bạn có thể đặt cả hai chân xuống đất cho đỡ mỏi, nhưng vẫn giữ một tay trên phanh. Trước khi đèn đổi màu, đặt chân phải lại lên bàn đạp.
Cách tìm số mo cho chắc
Gạt về số mo khi xe đang đứng dễ hơn nhiều so với khi đang chạy. Với kiểu hộp số có số một ở dưới cùng và số mo ngay phía trên, bạn nâng nhẹ cần số lên nửa nấc từ số một, còn từ số hai thì đạp nhẹ xuống nửa nấc. Nếu xe bạn khác kiểu này, hãy hỏi cửa hàng cách về số mo trước khi đi. Nếu xe có đèn báo số mo trên đồng hồ, hãy nhìn đèn đó. Xe không có đèn báo thì tập tìm số mo ở chỗ vắng cho tới khi quen cảm giác nấc nhẹ của cần số. Nếu không chắc đã vào số mo, đừng thả phanh khi đang đứng trên dốc.
Nếu bạn lỡ nâng quá nấc và vào số hai, đừng thả côn đột ngột. Bóp côn (xe côn tay), đạp xuống một nấc về số mo hoặc số một, rồi mới thả.
Những lỗi nên tránh khi chờ đèn
- Về số mo mà quên vào lại số một trước khi đèn xanh. Bạn tăng ga mà xe không đi, người phía sau bấm còi và bạn dễ cuống.
- Vặn ga trong lúc ở số mo cho máy bớt rung, rồi vào số khi máy đang gầm lên. Xe sẽ giật mạnh về phía trước.
- Về số mo trên dốc vì thấy đèn lâu. Hãy giữ số và phanh.
- Nhả hết côn khi đang vào số một mà chưa thả phanh hoặc chưa sẵn sàng đi. Xe chết máy giữa ngã tư là tình huống không ai muốn.
- Chỉ nhìn đồng hồ đếm ngược mà quên quan sát xe hai bên và phía sau. Xe từ làn bên cạnh có thể lấn lên vạch.
Tập trước ở chỗ vắng
Nếu bạn chưa thạo việc này, hãy tập trước khi vào phố đông. Chọn một đoạn phẳng, vắng: dừng xe, về số mo, tăng nhẹ ga để nghe máy, vào lại số một, đi tiếp. Làm lại vài lần (ví dụ mười lần) cho tới khi bàn chân tự biết nửa nấc ở đâu. Bài Lâu rồi không cầm lái: tập lại thăng bằng, phanh và quay đầu ở nơi vắng trước khi vào phố đông gợi ý cách tập chỗ vắng, còn Đi dép lê hay giày khi lái xe số và xe côn: cần số có thể làm gì với mũi chân bàn về chuyện chọn dép lê hay giày khi lái xe có cần số.
Nếu bạn chưa từng lái xe côn tay và đang cân nhắc thuê, đọc thêm Chưa từng lái côn tay có nên thuê không: ba câu hỏi tự đánh giá trước khi đặt xe. Khi nhận xe, hãy hỏi cửa hàng có cho thử cần số và tay côn tại chỗ trước khi đi không. Muốn hỏi về loại xe trước khi đặt, số điện thoại của cửa hàng là 0334 699 969.